การแบ่งส่วนราชการภายในสำนักนายกรัฐมนตรีออกเป็น กรม สำนัก สำนักงาน และส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม เหล่านี้อาจจำแนกได้เป็น 4 รูปแบบ คือ
1) รูปแบบที่ส่วนราชการที่ขึ้นตรงต่อปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ได้แก่ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์ และสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค
2) รูปแบบที่ส่วนราชการที่อยู่ในบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี ได้แก่ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สำนักข่าวกรองแห่งชาติ สำนักงบประมาณ สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน และสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ
3) รูปแบบของหน่วยงานในกำกับของสำนักนายกรัฐมนตรี ได้แก่ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน
4) รูปแบบที่ส่วนราชการหรือหน่วยงานที่อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี ได้แก่ สำนักราชเลขาธิการ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ราชบัณฑิตยสถาน สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ สำนักงานกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ
โดยภาพรวม จากการแบ่งส่วนราชการภายในสำนักนายกรัฐมนตรีออกเป็น กรม สำนัก สำนักงาน และส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม สามารถสรุปได้ ดังตาราง
ตารางสรุปการแบ่งส่วนราชการภายในสำนักนายกรัฐมนตรีออกเป็นกรม สำนัก และ สำนักงาน ส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม
| รูปแบบ | หน่วยงาน |
| 1) รูปแบบที่ส่วนราชการที่ขึ้นตรงต่อปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี | สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์ และ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค |
| 2) รูปแบบที่ส่วนราชการที่อยู่ในบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี | สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สำนักข่าวกรองแห่งชาติ สำนักงบประมาณ สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน |
| 3) รูปแบบของหน่วยงานในกำกับของสำนักนายกรัฐมนตรี | กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน |
| 4) รูปแบบที่ส่วนราชการหรือหน่วยงานที่อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี | สำนักราชเลขาธิการ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ราชบัณฑิตยสถาน สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ สำนักงานกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ |
นอกจากนี้ สำนักนายกรัฐมนตรียังมีรัฐวิสาหกิจในสังกัดอีก 1 แห่ง ได้แก่ บริษัท อสมท. จำกัด (มหาชน) และกำกับดูแลองค์การมหาชน ได้แก่ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) สำนักงานส่งเสริมการจัดการประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน) องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) สำนักงานพัฒนาพิงคนคร (องค์การมหาชน) สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) อีกด้วย
สำหรับส่วนราชการกระทรวงอื่น ๆ สามารถที่จะดำเนินการแบ่งส่วนราชการภายในกระทรวงได้โดยที่กฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการแผ่นดินและกฎหมายที่ว่าด้วยการปรับปรุงกระทรวงทบวงกรมได้กำหนดเรื่องการแบ่งส่วนราชการภายในกรมไว้เป็นการเฉพาะ เช่น กระทรวงมหาดไทยได้แบ่งส่วนราชการภายในสำนักปลัดกระทรวงมหาดไทย โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยได้ออกกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการสำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2545 กฎกระทรวงดังกล่าวได้กำหนดภารกิจ อำนาจหน้าที่ของส่วนราชการนั้น ๆ และในการแบ่งส่วนราชการของสำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทยนั้นได้แบ่งเป็นกอง ศูนย์ สถาบัน และสำนักสำหรับราชการบริหารส่วนกลางและส่วนราชการที่เรียกว่าสำนักงานจังหวัดสำหรับราชการบริหารส่วนภูมิภาคพร้อมกับระบุภารกิจและอำนาจหน้าที่ตามสภาพความเหมาะสมของงาน
บรรณานุกรม
พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545
พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 17 )พ.ศ. 2559
พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2562
พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 20) พ.ศ. 2564
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2545
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2546
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2550
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2553