การมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการปกครองระบอบประชาธิปไตยซึ่งถือว่าประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตย ในการปกครองและบริหารท้องถิ่นตามระบอบประชาธิปไตย การมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่นก็เป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะขาดหายไปไม่ได้เช่นเดียวกัน ทั้งนี้ ในฐานะที่ประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจในการปกครองตนเองของท้องถิ่น ดังนั้น ในการพัฒนาเมืองโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเปิดโอกาสให้ประชาชนในท้องถิ่นเมืองนั้นๆ เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นของตนอย่างกว้างขวาง ซึ่งหมายรวมถึงการมีส่วนร่วมทางการเมืองและการมีส่วนร่วมในการบริหารท้องถิ่น ดังนี้
6.1 การมีส่วนร่วมทางการเมือง การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในท้องถิ่นเป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะทำให้เกิดการปกครองตนเองของท้องถิ่นอย่างแท้จริง การมีส่วนร่วมทางการเมืองดังกล่าวนี้นอกจากจะหมายถึงการมีสิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่นซึ่งจะเป็นผู้ใช้อำนาจท้องถิ่นแทนประชาชนแล้ว ยังหมายถึงสิทธิในการมีส่วนร่วมทางการเมืองตามหลักประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม (Participative Democracy) ในลักษณะอื่นๆ อย่างกว้างขวางอีกด้วย อาทิ การเสนอความคิดเห็น การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร การถอดถอน การเสนอร่างกฎหมาย การแสดงประชามติ เป็นต้น ทั้งนี้ หากเมืองใดไม่เปิดโอกาสให้ประชาชนในท้องถิ่นมีส่วนร่วมทางการเมืองอย่างเหมาะสม การพัฒนาเมืองและชนบทโดยกระบวนการบริหารท้องถิ่นก็จะไม่สามารถเกิดขึ้นได้
6.2 การมีส่วนร่วมในการบริหาร นอกจากการมีส่วนร่วมทางการเมืองแล้วประชาชนในท้องถิ่นจะต้องมีโอกาสเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารท้องถิ่นของตนเองด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการบริหารการพัฒนาท้องถิ่น ประชาชนควรมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนตั้งแต่การก่อตัวของนโยบายการพัฒนาท้องถิ่น ซึ่งจะต้องอยู่บนพื้นฐานความต้องการของประชาชนในท้องถิ่นเป็นหลัก ในการกำหนดแผนและโครงการพัฒนาก็จะต้องรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนเช่นเดียวกัน รวมทั้งการเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการดำเนินงานพัฒนา ซึ่งการจะพัฒนาท้องถิ่นให้ประสบผลสำเร็จนั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องได้รับความร่วมมือจากประชาคม นอกจากนั้นประชาชนและองค์กรของประชาชนควรมีโอกาสที่จะเข้ามาควบคุม ตรวจสอบ และกำกับดูแลให้การพัฒนาดำเนินไปอย่างโปร่งใส ถูกต้องตามกฎหมายดำเนินไปเพื่อประโยชน์ของท้องถิ่นและประชาชนในท้องถิ่นนั้นๆ อย่างแท้จริง