การพัฒนาเมือง (Urban Development) คือ กระบวนการที่นำเสนอแนวคิดในการออกแบบและจัดระเบียบการใช้ที่ดินในเมือง โดยมีเป้าหมายในการปรับปรุงคุณภาพชีวิตของประชากรและสร้างสถานที่อยู่อาศัยและทำงานที่ดีและยั่งยืน การพัฒนาเมืองสามารถมีผลต่อเศรษฐกิจ, สังคม, และสิ่งแวดล้อมของเมือง ทั้งนี้การพัฒนาเมืองที่ดีควรจะรวมถึงการคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม, การเข้าถึงทรัพยากร, การส่งเสริมความเท่าเทียม, และการส่งเสริมความรวมมือของประชากรในเมือง โดยหลักในการพัฒนาเมืองประกอบด้วย:
- การใช้ที่ดินอย่างยั่งยืน (Sustainable Land Use): แนวคิดนี้เน้นการใช้ที่ดินในเมืองอย่างมีประสิทธิภาพ โดยคำนึงถึงความยั่งยืนในการใช้งาน และการประหยัดทรัพยากรธรรมชาติ
- การขนส่งสาธารณะ: การมีระบบขนส่งสาธารณะที่มีประสิทธิภาพสามารถช่วยลดปัญหาการจราจรและปริมาณคาร์บอนที่ปล่อยออกมาจากการขนส่ง
- ที่อยู่อาศัยที่มีคุณภาพ: การสร้างบ้านเรือนที่มีคุณภาพ และตอบสนองต่อความต้องการของผู้อยู่อาศัย
- ส่งเสริมความเขียวของเมือง: การมีพื้นที่สีเขียว เช่น สวนสาธารณะ และพื้นที่เปิดสาธารณะที่ดี สามารถช่วยให้มีสภาพแวดล้อมที่ดีและสร้างสรรค์
- การเปิดโอกาสในเรื่องการเรียนรู้และการทำงาน: การมีการศึกษาและงานที่ดีสามารถช่วยเสริมสร้างการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน
- การจัดการขยะและการจัดการทรัพยากร: การจัดการขยะในเมืองและการทรัพยากรธรรมชาติอย่างมีประสิทธิภาพ
- การระมัดระวังภัยธรรมชาติ: การมีแนวคิดในการเตรียมรับการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ และการรับมือกับภัยธรรมชาติ
ในประเทศประชาธิปไตยปัจจุบันบทบาทของรัฐบาลกลางในการบริหารการพัฒนาเมืองมีแนวโน้มที่จะลดลงเรื่อยๆ ในขณะเดียวกันรัฐบาลท้องถิ่นหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งเป็นองค์กรของประชาชนในแต่ละท้องถิ่นก็มีอำนาจหน้าที่และบทบาทในการพัฒนาท้องถิ่นของตนเองเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่เมืองใหญ่ที่มีความเจริญและประชาชนมีศักยภาพสูง ท้องถิ่นจะได้รับการกระจายอำนาจในการปกครองตนเองอย่างกว้างขวาง ซึ่งการบริหารการพัฒนาเมืองดังกล่าวก็จะอยู่ในความรับผิดชอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างเต็มที่ ทั้งนี้เป็นไปตามหลักการปกครองระบอบประชาธิปไตยที่สนับสนุนให้ประชาชนมีสิทธิและเสรีภาพอย่างกว้างขวางและมีอำนาจปกครองตนเอง ประกอบกับประชาชนในยุคปัจจุบันมีความรู้ ความสามารถ และมีศักยภาพในด้านต่างๆ สูงขึ้น สามารถพึ่งตนเองและรับผิดชอบในการพัฒนาท้องถิ่นของตนเองได้เป็นอย่างดี กระบวนการบริหารท้องถิ่นจึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเมืองแทนที่การบริหารการพัฒนาโดยการรวมอำนาจไว้ที่รัฐบาลในส่วนกลาง
ในเรื่องที่ 4.1.1 นี้จะอธิบายถึงแนวคิดพื้นฐานในการพัฒนาเมืองโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งประกอบด้วย การทบทวนแนวคิดเกี่ยวกับการกระจายอำนาจและการปกครองตนเองของท้องถิ่น ความหมายและลักษณะของการพัฒนาเมืองโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และความสำคัญของการพัฒนาเมืองโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น