ตลาดอนุพันธ์ (Derivative Market)เป็นตลาดการเงินที่ใช้ซื้อขายตราสารอนุพันธ์ (Derivatives) ซึ่งมีมูลค่าขึ้นอยู่กับสินทรัพย์อ้างอิง (Underlying Asset) เช่น หุ้น อัตราดอกเบี้ย ดัชนีตลาด หรือสินค้าโภคภัณฑ์ เป็นต้น จึงช่วยในการบริหารความเสี่ยง (Risk Management) ให้ผู้ประกอบการและนักลงทุนสามารถป้องกันผลกระทบจากความผันผวนของราคาสินทรัพย์ อัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน และสินค้าโภคภัณฑ์ รวมทั้งมีบทบาทต่อการลงทุนและการเก็งกำไร (Investment and Speculation) โดยเปิดโอกาสให้ผู้ลงทุนเลือกใช้ตราสารที่หลากหลายเพื่อตอบสนองต่อเป้าหมายและระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ สะท้อนมุมมองของนักลงทุนเกี่ยวกับทิศทางราคาในอนาคต นอกจากนี้ยังช่วยเพิ่มสภาพคล่องของตลาดการเงิน (Market Liquidity) ให้การซื้อขายสินทรัพย์ทางการเงินเป็นไปอย่างต่อเนื่อง และส่งเสริมประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจ (Economic Efficiency) ด้วยการลดต้นทุนในการทำธุรกรรมและเพิ่มทางเลือกแก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง
สำหรับประเทศไทยตลาดอนุพันธ์ที่ทำหน้าที่ดังกล่าวคือ ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (TFEX) หรือบริษัทตลาดอนุพันธ์ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) และสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ทั้งนี้ ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (TFEX) เป็นศูนย์กลางการซื้อขายอนุพันธ์ที่อ้างอิงกับราคา หรือดัชนีราคาของสินค้า หรือสินทรัพย์ทางการเงินต่าง ๆ ที่มีความสำคัญกับเศรษฐกิจโดยรวม ไม่ว่าจะเป็นดัชนีราคาหลักทรัพย์ อัตราดอกเบี้ย ราคาพันธบัตร อัตราแลกเปลี่ยน ราคาน้ำมัน ราคาทองคำ เป็นต้น (อัจฉรา ชีวะตระกูลกิจ, 2559) และ ศิริพร สัจจานันท์ (2553) กล่าวว่า ตลาดอนุพันธ์ไทยมีเป้าหมายหลัก ดังนี้
1) เพื่อเป็นศูนย์กลางการซื้อขายตราสารที่มีมาตรฐานและมีประสิทธิภาพ ทำให้นักลงทุนและผู้ประกอบการในธุรกิจที่เกี่ยวข้องสามารถใช้เป็นเครื่องมือบริหารความเสี่ยงในการบริหารเงินทุนและธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2) เพื่อเป็นทางเลือกของการลงทุน ภายใต้ระบบซื้อขายที่มีความยุติธรรม โปร่งใส มีสบายคล่อง และมั่นใจในระบบการซื้อขาย
3) เพื่อให้ผู้ลงทุนมีแหล่งข้อมูลที่สะท้อนความคาดหวังของผู้ที่อยู่ในตลาดที่มีต่อราคาสินทรัพย์ในอนาคต ส่งผลให้ผู้ลงทุนและผู้ประกอบการสามารถวางแผนดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
references
ข่าวหุ้นธุรกิจออนไลน์. (2559). ราชกิจจานุเบกษาออกประกาศยุบเลิกสำนักงาน ก.ส.ล.- AFET มีผล 1 พ.ย.นี้. สืบค้นวันที่ 29 มิถุนายน 2568, จาก https://www.kaohoon.com/content/114743
อัจฉรา ชีวะตระกูลกิจ. (2559). ตลาดการเงิน และตราสารการลงทุนองค์การกับสถาบันการเงินและสมาคมที่เกี่ยวข้อง. คู่มือปฏิบัติงานสาหรับตัวแทนประกันชีวิต ครั้งที่ 2 (บทที่ 5). สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย
Laws, J. (2018). Essentials of Financial Management. Liverpool University Press.