เมืองอัจฉริยะ (Smart City) หมายถึง เมืองที่นำเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ทันสมัยมาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการและการบริหารจัดการเมือง ลดต้นทุนและการใช้ทรัพยากร ตลอดจนพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน เมืองอัจฉริยะมุ่งเน้นการออกแบบที่ดีและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน เพื่อสร้างเมืองที่น่าอยู่ ทันสมัย และสามารถตอบสนองต่อความต้องการของประชากรได้อย่างมีประสิทธิภาพการพัฒนาเมืองอัจฉริยะสามารถดำเนินการได้ในหลายมิติ โดยองค์ประกอบสำคัญของเมืองอัจฉริยะมี 7 มิติหลัก ได้แก่
1) สิ่งแวดล้อมอัจฉริยะ (Smart Environment)
2) การเดินทางและขนส่งอัจฉริยะ (Smart Mobility)
3) การดำรงชีวิตอัจฉริยะ (Smart Living)
4) พลเมืองอัจฉริยะ (Smart People)
5) พลังงานอัจฉริยะ (Smart Energy)
6) เศรษฐกิจอัจฉริยะ (Smart Economy)
7) การบริหารภาครัฐอัจฉริยะ (Smart Governance)
มิติของการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ
- สิ่งแวดล้อมอัจฉริยะ (Smart Environment)
มิตินี้ให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ ซึ่งรวมถึงการบริหารจัดการน้ำ การดูแลคุณภาพอากาศ การเฝ้าระวังภัยพิบัติ และการใช้เทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการลดมลพิษ ตลอดจนการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการดูแลสิ่งแวดล้อม
2. การเดินทางและขนส่งอัจฉริยะ (Smart Mobility)
เมืองอัจฉริยะมุ่งเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมให้มีความสะดวก รวดเร็ว ปลอดภัย และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ระบบขนส่งสาธารณะได้รับการปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นผ่านการใช้เทคโนโลยี เช่น ระบบขนส่งอัตโนมัติและโซลูชันด้านการจราจรอัจฉริยะ
3. การดำรงชีวิตอัจฉริยะ (Smart Living)
เน้นการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนผ่านการให้บริการที่ครอบคลุมด้านสาธารณสุข ความปลอดภัย และสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ เมืองอัจฉริยะต้องมีระบบเฝ้าระวังภัยจากอาชญากรรม การดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน และการออกแบบพื้นที่สาธารณะที่ส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน
4. พลเมืองอัจฉริยะ (Smart People)
พลเมืองอัจฉริยะหมายถึงประชากรที่มีความรู้ ความสามารถ และสามารถใช้เทคโนโลยีเพื่อพัฒนาตนเองและสังคม เมืองอัจฉริยะต้องสนับสนุนการศึกษาตลอดชีวิต การเรียนรู้นอกระบบ และการพัฒนาแพลตฟอร์มที่ช่วยให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลและโอกาสทางเศรษฐกิจและสังคม
5. พลังงานอัจฉริยะ (Smart Energy)
เมืองอัจฉริยะให้ความสำคัญกับการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพและส่งเสริมการใช้พลังงานสะอาด (Renewable Energy) เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม และพลังงานชีวมวล นอกจากนี้ยังมีการใช้เทคโนโลยีเพื่อลดการใช้พลังงานที่สิ้นเปลือง เช่น ระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid)
6. เศรษฐกิจอัจฉริยะ (Smart Economy)
มิตินี้เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการเติบโตทางเศรษฐกิจผ่านนวัตกรรม เทคโนโลยี และความเชื่อมโยงทางธุรกิจ เมืองอัจฉริยะต้องสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล สนับสนุนการเป็นผู้ประกอบการ และส่งเสริมภาคธุรกิจที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เช่น เมืองเกษตรอัจฉริยะ (Smart Agriculture) และเมืองท่องเที่ยวอัจฉริยะ (Smart Tourism)
7. การบริหารภาครัฐอัจฉริยะ (Smart Governance)
เมืองอัจฉริยะต้องมีระบบบริหารจัดการภาครัฐที่โปร่งใส มีประสิทธิภาพ และเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย เทคโนโลยีดิจิทัลถูกนำมาใช้เพื่อเพิ่มความรวดเร็วในการให้บริการภาครัฐ รวมถึงการเปิดเผยข้อมูลเพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบได้
การพัฒนาเมืองอัจฉริยะเป็นแนวทางสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการเมือง ด้วยการบูรณาการเทคโนโลยีและนวัตกรรม เมืองอัจฉริยะสามารถเป็นแนวทางสู่การพัฒนาเมืองที่ยั่งยืน และตอบสนองต่อความต้องการของประชากรในยุคดิจิทัลได้อย่างสมบูรณ์
