แนวนโยบายแห่งรัฐหรือแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ มีลักษณะเป็นแนวนโยบายหลักของรัฐ (State Policy) ซึ่งมีลักษณะเป็นนโยบายกลางของประเทศและไม่ใช่นโยบายของรัฐบาลใดรัฐบาลหนึ่ง (Government Policy) ซึ่งแนวนโยบายแห่งรัฐจะให้ความสำคัญกับนโยบายในด้านใหญ่ๆของประเทศ อาทิ ด้านการทหาร เศรษฐกิจ สังคม การเมือง และการต่างประเทศ ในฐานะเป้าหมายหลักของประเทศที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ซึ่งมีลักษณะแตกต่างกับนโยบายของพรรคการเมืองหรือรัฐบาลชุดใดชุดหนึ่งที่ชนะการเลือกตั้งและจะมีความแตกต่างไปในแต่ละรัฐบาล ซึ่งนโยบายของรัฐบาลจะไม่ปรากฏในรัฐธรรมนูญแต่คณะรัฐมนตรีจะต้องแถลงต่อรัฐสภาและนำไปประกาศในราชกิจจานุเบกษาแทน
แนวนโยบายแห่งรัฐ เป็นแนวทางในการบริหารงานของรัฐบาล ซึ่งรัฐบาลทุกรัฐบาลต้องยึดถือและบริหารราชการให้สอดคล้องกับแนวทางดังกล่าว โดยแนวนโยบายแห่งรัฐหรือแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐนั้น มีลักษณะเป็นบทบัญญัติที่กำหนดไว้ ในรัฐธรรมนูญเพื่อเป็นแนวทางสำหรับการตรากฎหมายและการกำหนดนโยบายในการบริหารราชการแผ่นดิน
แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐหรือแนวนโยบายแห่งรัฐของไทย จุดเริ่มต้นของ “แนวนโยบายแห่งรัฐ” ปรากฏครั้งแรกในรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2492 และเรียกชื่อเช่นนี้เรื่อยมาตั้งแต่รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2492 รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2495 รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2511 รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2517 รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2521 และรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2534 จนมาถึงในรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 ได้กำหนดชื่อหมวดขึ้นใหม่ ในหมวดที่ 5 เป็น “แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ” อย่างไรก็ตาม ในเวลาต่อมารัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ได้กลับมาใช้ชื่อเดิมอีกครั้ง ในหมวดที่ 6 โดยใช้ชื่อ “แนวนโยบายแห่งรัฐ” ตามเดิมอีกครั้ง
กล่าวโดยสรุป แนวนโยบายหลักของรัฐ (State Policy) มีลักษณะเป็นนโยบายกลางของประเทศและไม่ใช่นโยบายของรัฐบาลใดรัฐบาลหนึ่ง (Government Policy) โดยแนวนโยบายแห่งรัฐจะให้ความสำคัญกับนโยบายในด้านใหญ่ๆของประเทศ อาทิ ด้านความมั่นคงของรัฐ ด้านกฎหมายและการยุติธรรม ด้านเศรษฐกิจ สังคม ด้านการบริหารราชการแผ่นดิน และด้านการต่างประเทศ ในฐานะเป้าหมายหลักของประเทศที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ หรือมีวัตถุประสงค์ที่จะทำให้ประเทศหรือรัฐมีทิศทางการพัฒนาในแต่ละด้านอย่างชัดเจน อาทิ แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ในรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2540 มีลักษณะมุ่งเน้นการกระจายอำนาจ แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ในรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2550 เน้นการต่างประเทศ การมีส่วนร่วมของประชาชน และแนวนโยบายแห่งรัฐ ในรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2560 มีลักษณะเฉพาะเน้นนโยบายด้านการเกษตร นโยบายด้านแรงงาน และมีนโยบายในการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เป็นต้น
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540. (2540, 11 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 114 ตอนที่ 55 ก, หน้า 1-99.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550. (2550, 24 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 124 ตอนที่ 47 ก, หน้า 1-127.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 134 ตอนที่ 40 ก, หน้า 1-90.