นโยบายในการบริหารราชการไทย สามารถแบ่งออกเป็น 5 ประเภท
1. นโยบายในการบริหารราชการไทยในฐานะแนวนโยบายแห่งรัฐ หรือแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ซึ่งได้กำหนดสาระสำคัญไว้ใน หมวดที่ 6 ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2560ในมาตรา 64-78 ซึ่งเป็นแนวทางให้รัฐดำเนินการตรากฎหมายและกำหนดนโยบายในการบริหารราชการแผ่นดินที่สำคัญและเกี่ยวข้องกับการปฏิรูปประเทศ และครอบคลุมแนวนโยบายด้านต่างๆ อาทิ ด้านยุทธศาสตร์ ด้านการบริหารราชการแผ่นดิน ด้านการต่างประเทศ ด้านกระบวนการยุติธรรม ด้านเศรษฐกิจ ด้านการศาสนาและสังคม ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านการศึกษา ด้านการสาธารณสุข รวมถึงด้านการวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและศิลปวิทยาการ เป็นต้น
2. นโยบายในการบริหารราชการไทยในฐานะนโยบายรัฐบาลหรือคำแถลงนโยบายต่อรัฐสภา ซึ่งคณะรัฐมนตรีที่จะเข้าบริหารราชการแผ่นดินต้องแถลงนโยบายต่อรัฐสภา ซึ่งต้องสอดคล้องกับหน้าที่ของรัฐ แนวนโยบายแห่งรัฐ และยุทธศาสตร์ชาติ สำหรับนโยบายของรัฐบาล โดยปกติจะมาจากการรวบรวมความต้องการและผลประโยชน์จากประชาชน โดยพรรคการเมืองจากนั้นจะนำมาเป็นนโยบายของพรรคการเมือง ทั้งนี้พรรคการเมืองที่เป็นรัฐบาลที่ชนะการเลือกตั้ง จะนำมากำหนดเป็นนโยบายของรัฐบาลและนำนโยบายไปแถลงต่อรัฐสภาต่อไป
3. นโยบายในการบริหารราชการไทยในฐานะยุทธศาสตร์ชาติ ซึ่งเป็นแนวโยบายระยะยาว 20 ปีการพัฒนาตามยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ 20 ปี ได้มีการบัญญัติไว้ภายใต้พระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2560 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2561ซึ่งถือเป็นยุทธศาสตร์ 20 ปีฉบับแรกตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ที่มีการวางเป้าหมายให้การพัฒนาประเทศเป็นไปอย่างยั่งยืนตามหลักธรรมาภิบาล และจะเป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกัน เพื่อเป็นพลังผลักดันไปสู่เป้าหมายในการพัฒนาประเทศ
4. นโยบายในการบริหารราชการไทยที่มีลักษณะออกเป็นกฎหมายสำคัญ กฎหมายที่สำคัญเหล่านี้เป็นกฎหมายนอกเหนือจากกฎหมายรัฐธรรมนูญหรือออกตามเจตนารมย์ของรัฐธรรมนูญ และมีการประกาศใช้เพิ่มเติมเพื่อให้ผู้บริหารและระบบราชการมีแนวปฏิบัติด้านนโยบายและการจัดทำแผนในการบริหารราชการแผ่นดินให้สอดคล้องไปในทางเดียวกัน กฎหมายที่สำคัญ ได้แก่ พระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2560 พระราชบัญญัติแผนและขั้นตอนการดำเนินปฏิรูปประเทศ พ.ศ. 2560 และพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2562 ซึ่งกฎหมายดังกล่าวได้กำหนดให้มีการจัดทำกรอบในการในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนไว้ในรูปยุทธศาสตร์ซึ่งทุกหน่วยงานต้องปฏิบัติตาม ประกอบกับได้มีการจัดทำแผนการปฏิรูปประเทศเพื่อเป็นกลไก วิธีการ และขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศในด้านต่าง ๆ ขึ้นแล้ว จึงไม่มีความจำเป็นที่จะต้องจัดทำแผนการบริหารราชการแผ่นดินและแผนนิติบัญญัติให้ซ้ำซ้อนกันอีก สมควรยกเลิกการจัดทำแผนการบริหารราชการแผ่นดินและแผนนิติบัญญัติ และปรับปรุงการจัดทำแผนปฏิบัติราชการของส่วนราชการให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ แผนแม่บท แผนการปฏิรูปประเทศ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ นโยบายของคณะรัฐมนตรีที่แถลงต่อรัฐสภา และแผนอื่นที่เกี่ยวข้อง
5.นโยบายในการบริหารราชการไทยในฐานะ “นโยบายสาธารณะ” ที่ถูกกำหนดภายใต้กลไกการ
บริหารราชการไทยในระดับต่างๆ อาทิ นโยบายของราชการส่วนกลาง ซึ่ง ได้แก่ กระทรวง ทบวง กรมและส่วนราชการต่างๆที่ผู้บริหารสามารถกำหนดแนวทางในการบริหารราชการออกมาในรูป กฎกระทรวง ข้อบังคับ ระเบียบและบรรดาคำสั่งต่างๆได้ และนโยบายของจังหวัดและอำเภอ ที่เป็นราชการส่วนภูมิภาคที่สามารถดำเนินการทางนโยบายตามที่กฎหมายกำหนดได้ รวมถึงนโยบายของราชการส่วนท้องถิ่น ที่สามารถกำหนดนโยบายในการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น ออกมาในรูปของข้อบัญญัติท้องถิ่น รวมถึงแนวนโยบายในการพัฒนาท้องถิ่น ซึ่งจะต้องมีการแถลงนโยบายต่อสภาท้องถิ่น เช่นเดียวกัน ซึ่งนโยบายสาธารณะเหล่านี้จะมีการแปลงเป็น แผนงาน โครงการและนำไปสู่การปฏิบัติต่อไป เป็นต้น
กล่าวโดยสรุป แนวคิดเกี่ยวกับนโยบายการบริหารราชการไทยมีลักษณะเป็นแนวทางกว้างๆที่รัฐหรือรัฐบาลใช้ในการบริหารราชการไทยเพื่อให้บรรลุเป้าหมายหรือเจตจำนงแห่งรัฐ และต้องทำการแถลงนโยบายต่อรัฐสภารวมถึงต้องมีความสอดคล้องกับหน้าที่ของรัฐ แนวนโยบายแห่งรัฐ และยุทธศาสตร์ชาติ ในส่วนของความสำคัญ นโยบายการบริหารราชการไทยมีความสำคัญ 8 ประการ คือ 1)เป็นแนวทางให้รัฐดำเนินการตรากฎหมายและกำหนดนโยบายในการบริหารราชการแผ่นดิน 2)มีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ ชีวิตความเป็นอยู่และคุณภาพชีวิตของประชาชน 3)เป็นเครื่องช่วยกำหนดทิศทางและแนวทางในการบริหารให้กับระบบราชการไทย และ 4)นโยบายการบริหารราชการไทยในฐานะที่เป็นยุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนตามหลักธรรมาภิบาลเพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ในการพัฒนาประเทศ
Anderson, J. E. (2000). Public Policy Making: An Introduction. (4th ed). Boston: Houghton Miffin.
Dror, Y. (2007). Policy Analysis: A New Professional Role in Government Service, in Shafritz, Jay M. & Hyde,
Dunn. W.N. (1994). Public Policy Analysis: An Introduction (2nd ed). N.J.: Prentice-Hall
Dye, T. R. (2002). Understanding Public Policy. (10th ed). New Jersey:
Prentice-Hall.
Easton, D. (1953). The Political System An Inquiry in to the State of Political Science. New York : Alfred A. Knorf.
Hogwood, B.W. & Gunn, L.A. (1984). Policy Analysis in the Real World. New York: Oxford University Press.
Kimbell, L. (2015). Applying Design Approaches to Policy Making: Discovering Policy Lab. Online Retrieved August 26, 2021. Retrieved from https://researchingdesignforpolicy.files.wordpress.com/2015/10/kimbell_policylab_report.pdf.
Sharkansky, I. (1970). Policy Analysis in Political Science. Chicago: Markham.
Simon, C.A. (2017). Public Policy Preferences and Outcomes (3rd ed). N.Y. Routledge.