สรุปรายละเอียดของผลงาน
| สภาพปัญหาที่ต้องการแก้ไข เกษตรกรบ้านฮ่องฮี หมู่ที่ 14 ตำบลยางตลาด อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ ประกอบอาชีพทางการเกษตรเป็นอาชีพหลัก พืชที่ปลูกมากที่สุดคือ ข้าว ผลผลิตส่วนใหญ่ใช้บริโภคในครัวเรือนเป็นหลักเหลือจึงจำหน่าย ทำให้มีรายได้น้อยไม่พอใช้จ่ายในครัวเรือน ชาวบ้านจึงต้องหาอาชีพอื่นๆ เพื่อสร้างรายได้เสริมให้แก่ครัวเรือน ซึ่งหนึ่งในนั้น คือ การเลี้ยงจิ้งหรีด ซึ่งแต่ก่อนไม่มีการรวมกลุ่ม ต่างคนต่างขาย ทำให้พ่อค้าคนกลางกดราคา เป็นเหตุให้เกษตรกรบางรายเลิกเลี้ยงจิ้งหรีด |
| กระบวนการดำเนินงาน จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยสำนักงานเกษตรจังหวัดกาฬสินธุ์ และสำนักงานเกษตรอำเภอยางตลาดได้เข้าไป ให้คำแนะนำ แก้ไขปัญหา และส่งเสริมการรวมกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงจิ้งหรีดบ้านฮ่องฮี จัดตั้งเป็น “วิสาหกิจชุมชน แมงสะดิ้งจิ้งหรีดบ้านฮ่องฮีหมู่ที่ 14” มีการแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงาน จัดทำระเบียบข้อบังคับ กำหนดแผนกิจกรรมการดำเนินงาน และแบ่งหน้าที่รับผิดชอบให้กับคณะกรรมการ และมีสมาชิก 30 ราย ทำให้สามารถรวมกันผลิต และรวมกันจำหน่ายโดยไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง โดยมีการใช้ทรัพยากรในการบริหารจัดการกลุ่ม ได้แก่ ๑) ทรัพยากรบุคคล จัดตั้งทีมพี่เลี้ยงจาก สนง.เกษตร จังหวัดกาฬสินธุ์และทีมผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่ “ยางตลาดทีม” เพื่อขับเคลื่อนการทำงานของกลุ่ม“จิ้งหรีดบ้านฮ่องฮี”ให้สามารถมีรายได้แก้จนจากการผลิตจิ้งหรีดได้อย่างยั่งยืน 2) ทักษะการจัดการ ความเชี่ยวชาญ โดยพัฒนาทักษะการจัดการกลุ่มให้กับ “ยางตลาดทีม” และคณะกรรมการกลุ่ม ให้มีความเชี่ยวชาญ เพื่อบริหารจัดการกลุ่มให้มีความเข้มแข็ง และสมาชิกกลุ่มให้มีทักษะและความเชี่ยวชาญในการเลี้ยงจิ้งหรีดให้มีคุณภาพตามความต้องการของตลาด 3) วัสดุอุปกรณ์ สนับสนุนวัสดุอุปกรณ์และพัฒนาการใช้งานให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยกลุ่มได้เข้าร่วมโครงการยกระดับการส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ ได้รับการสนับสนุนโรงแปรรูปและวัสดุอุปกรณ์การแปรรูปจิ้งหรีดเพื่อเพิ่มมูลค่าจิ้งหรีดสู่สินค้าแปรรูป 4) การเงิน ได้รับการสนับสนุนแหล่งทุน คือ ธกส. กู้เงิน 1,000,000 บาท เพื่อนำมาปรับปรุงสถานที่เลี้ยงจิ้งหรีดเพื่อรับรองมาตรฐาน GAP นอกจากนั้นยังได้รับความร่วมมือจากกรมปศุสัตว์ สนับสนุนการตรวจรับรองมาตรฐานฟาร์ม GAP จิ้งหรีด กระทรวงพาณิชย์ สนับสนุนช่องทางการจำหน่ายจิ้งหรีด กระทรวงอุตสาหกรรมสนับสนุนการแปรรูป มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม แลมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นประสานงานความร่วมมือเพื่อยกระดับการเลี้ยงจิ้งหรีด สู่มาตรฐาน GAP จิ้งหรีด โดยกลุ่มได้อบรมและสมัครขอรับมาตรฐาน GAP จิ้งหรีด จากสำนักงาน สินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติผ่านการรับรองมาตรฐานและได้รับ GAP แล้วจำนวน 12 ฟาร์ม จึงทำให้จิ้งหรีดฮ่องฮีเป็นที่รู้จักของผู้คนทั่วไปทั้งในประเทศและต่างประเทศ |
| ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น จากเดิมชาวบ้านฮ่องฮี มีรายได้จากการทำนา ทำไร่ เพียงอย่างเดียว โดยมีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน จำนวน 68,753 บาท ต่อปี ทำให้เกษตรกรบ้านฮ่องฮีมีฐานะยากจนมาก ปัจจุบันกลุ่มเลี้ยงจิ้งหรีดบ้านฮ่องฮี มีผู้เลี้ยงจิ้งหรีด จำนวน 30 ครัวเรือน กล่องเลี้ยง 980 กล่อง ผลผลผลิต 88,200 กิโลกรัมต่อปี มูลค่ารายได้รวม (เลี้ยงจิ้งหรีดและจำหน่ายมูลไส้เดือน) ปีละ 7,740,000 บาท เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการเลี้ยงจิ้งหรีดจำหน่ายมูลไส้เดือน รวม 258,000 บาท/ครัวเรือน/ปี (จำหน่ายจิ้งหรีด 254,000 บาท/ครัวเรือน/ปี) และปุ๋ยอินทรีย์จากมูลจิ้งหรีด (4,000 บาท/ปี) นอกจากนี้กลุ่ม ฯ ยังมีเครือข่ายของกลุ่มจิ้งหรีดฮ่องฮี ที่อยู่ในพื้นที่อำเภอยางตลาด 40 ครัวเรือน 400 กล่อง เฉลี่ย 36,000 ต่อปี คิดเป็นเงินรายได้เฉลี่ย 3,600,000 บาท รวมมูลค่าในพื้นที่อำเภอยางตลาด จำนวน 11,340,000 บาท/ปี และกลุ่มจิ้งหรีดบ้านฮ่องฮียังมีการแปรรูปเพิ่มมูลค่าสินค้าจากจิ้งหรีด เช่น ข้าวเกรียบจิ้งหรีด จิ้งหรีดกรป๋อง จิ้งหรีดอบแห้ง ปั้นขลิบจิ้งหรีด และ มีการจัดหาวัสดุอุปกรณ์จำหน่ายให้กับสมาชิกรวมถึงเครือข่ายผู้เลี้ยงจิ้งหรีดด้วย ทำให้อาชีพเสริมการเลี้ยงจิ้งหรีดสู่ “จิ้งหรีดฮ่องฮีปลดหนี้ยั่งยืน” ปัจจุบันสามารถปลดหนี้ให้สมาชิกกลุ่มเลี้ยงจิ้งหรีดบ้านฮ่องฮี และเครือข่าย จำนวน 70 ครัวเรือน เงินหมุนเวียน จำนวน 20,898,000 บาท/ปี |
| การขยายผลและความยั่งยืน จังหวัดกาฬสินธุ์ ได้ส่งเสริมให้ กลุ่มฯ จิ้งหรีดฮ่องฮี พัฒนาการเลี้ยงจิ้งหรีดให้กลายเป็นอาชีพหลักภายใต้การรวมกลุ่มผลิตในรูปแบบเกษตรแบบแปลงใหญ่ ภายใต้ โมเดล “จิ้งหรีดฮ่องฮีปลดหนี้ยั่งยืน” เพื่อเป็นแหล่งผลิตจิ้งหรีดเพื่อการค้า และการเลี้ยงจิ้งหรีดตามมาตรฐาน GAP ของจังหวัดกาฬสินธุ์ แห่งเดียว จึงเป็นต้นแบบโมเดล “จิ้งหรีดฮ่องฮีปลดหนี้ยั่งยืน” สามารถขยายผลไปยังพื้นที่อื่น ๆ 115 ราย ทั้งในอำเภอยางตลาด อำเภอข้างเคียง 50 ราย และจังหวัดใกล้เคียง ซึ่งปี 2567 ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจังหวัดกาฬสินธุ์ในการขยายผลโมเดล “จิ้งหรีดฮ่องฮีปลดหนี้ยั่งยืน” 300 ราย งบ 900,000 บาท เพื่อขยายผล สร้างความเชื่อมั่นกับคู่ค้าและผู้บริโภค และยังเป็นต้นแบบและพี่เลี้ยงให้เกษตรกรที่สนใจ เพื่อรวมกันผลิต รวมกันขาย ใช้หลักตลาดนำการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ภายใต้การผลิตที่มีคุณภาพตามมาตรฐาน GAP ซึ่งมีกระบวนการบริหารจัดการโดยกลุ่มและชุมชน ที่ร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมลงมือทำ ร่วมรับผลประโยชน์ที่เกิดขึ้น และขยายเครือข่ายสร้างรายได้ให้กับเกษตรกร โดยมีหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา เป็นพี่เลี้ยง และกลุ่มฯ จิ้งหรีดฮ่องฮี จะพัฒนาเป็น แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร ที่เป็นแหล่งเรียนรู้การเลี้ยงจิ้งหรีดแบบครบวงจร ที่สามารถถ่ายทอดความรู้ให้แก่บุคคลภายนอกที่สนใจในการประกอบอาชีพเลี้ยงจิ้งหรีด เป็นหมู่บ้านที่ประสบความสำเร็จ การเลี้ยงจิ้งหรีด ชุมชนเกิดความมั่นคง และยั่งยืนด้านรายได้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น |
| ปัจจัยความสำเร็จ 1. กลุ่มเกษตรกรมีความแข็งแข็งมีการแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงานฝ่ายต่าง ๆเพื่อรับผิดชอบร่วมกันที่ชัดเจน มีผู้นำกลุ่มที่เป็นคนรุ่นใหม่ที่มีความสามารถสูงอย่างนางสาวอรวรรณ วอทอง ที่สามารถผลักดันกลุ่มไปเชื่อมโยงกับการส่งเสริมของหน่วยงานราชการต่างๆ ได้ มีการกำหนดแผนกิจกรรมการดำเนินงานของกลุ่มที่ทำให้สมาชิกมีส่วนร่วมในการดำเนินงานได้ 2. มีการเชื่อมโยงกับนโยบายการพัฒนาจังหวัดกาฬสินธุ์และมีการจัดตั้งทีมพี่เลี้ยงจาก สนง.เกษตรจังหวัดกาฬสินธุ์และทีมผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่ “ยางตลาดทีม” เพื่อขับเคลื่อนการทำงานของกลุ่ม“จิ้งหรีดบ้านฮ่องฮี”ให้สามารถมีรายได้แก้จนจากการผลิตจิ้งหรีดได้อย่างยั่งยืน 3. มีการใช้ผลการวิจัยและพัฒนาจากมหาวิทยาลัยในพื้นที่เพื่อสนับสนุนกระบวนการผลิตตาม BCG โมเดล ส่งเสริมการแปรรูปผลลิตภัณฑ์ การวางแผนการตลาด และการรวมกลุ่มเกษตรกรให้มีการผลิตตามมาตรฐาน GAP เพื่อได้รับการยอมรับจากตลาด |
