อุตสาหกรรมอาหารเป็นอุตสาหกรรมหลักที่สร้างมูลค่าเพิ่มแก่ผลผลิตทางการเกษตรของประเทศไทย โดยสามารถแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารต่างๆ ได้อย่างหลากหลาย ขณะที่การผลิตภาคการเกษตรไม่สามารถตอบสนองได้ทันต่อความต้องการการบริโภคอาหารอันเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม โดยเฉพาะสภาพภูมิอากาศที่ไม่แน่นอนทําให้วัตถุดิบทางการเกษตรที่ใช้ในการแปรรูปมีความไม่แน่นอนทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมการผลิตอาหาร ปัญหาด้านประสิทธิภาพและผลิตภาพ (Productivity) ในการแปรรูปอาหารยังอยู่ในระดับที่ไม่สูงนัก เพราะขาดการเชื่อมโยงระหว่างภาคการเกษตรอุตสาหกรรม และการวิจัยพัฒนาตัวสินค้ายังไม่สามารถดึงดูดความสนใจของผู้บริโภคได้เท่าที่ควร อีกทั้งอุตสาหกรรมขนาดกลางและขนาดเล็กส่วนใหญ่ยังแปรรูปอาหารได้แต่ในระดับขั้นต้น เนื่องจากข้อจํากัดในเรื่ององค์ความรู้ การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ ทําให้มูลค่าของอาหารแปรรูปต่อหน่วยอยู่ในระดับต่ำ และภาครัฐยังไม่สามารถบูรณาการความร่วมมือเพื่อพัฒนาโซ่อุปทานตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปัจจัยเหล่านี้จะส่งผลให้ภาคเกษตรและอุตสาหกรรมอาหารแปรรูปของประเทศไทยเสียเปรียบในเชิงแข่งขันกับนานาประเทศ อุตสาหกรรมของจังหวัดนนทบุรี ได้แก่ อุตสาหกรรมสิ่งทอ อาหารและเครื่องดื่ม เฟอร์นิเจอร์ ผลิตภัณฑ์โลหะ โดยเฉพาะอาหารได้แก่ ขนมไทย และสินค้าเกษตรแปรรูปต่างๆ จังหวัดนนทบุรีมีความได้เปรียบเชิงการแข่งขัน ด้านทำเลที่ตั้ง ผลิตภัณฑ์ ความเจริญก้าวหน้าด้านการคมนาคมและความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติ การกำหนดกลยุทธ์การตลาดที่เหมาะสมกับสภาวการณ์ จำเป็นต้องมีข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ
ผลการศึกษา
ผลการศึกษา เรื่อง การศึกษาความสามารถทางการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารแปรรูป OTOP จังหวัดนนทบุรี แบ่งออกเป็น 5 ส่วน โดยข้อมูลผลการวิเคราะห์แต่ละส่วนมีรายละเอียด ดังนี้
ส่วนที่ 1 ข้อมูลผู้ประกอบการ พบว่า (1) รูปแบบธุรกิจส่วนใหญ่มีรูปแบบธุรกิจเป็นเจ้าของคนเดียว จำนวน 122 คน ร้อยละ 73.05 โดยสินค้าที่ผลิตจะเป็นอาหาร ขนม และเครื่องดื่ม รองลงมาเป็นบริษัทจำกัด มีจำนวน 15 คน ร้อยละ 8.98 โดยสินค้าที่ผลิตจะเป็นผลไม้กระป๋องตามฤดูกาล ไส้กรอก และน้ำพริก และเป็นห้างหุ้นส่วน จำนวน 13 คน ร้อยละ 7.78 โดยสินค้าที่ผลิตจะเป็นผลไม้อบแห้ง (2) ผลิตภัณฑ์ของธุรกิจส่วนใหญ่เป็นผลไม้แปรรูป ได้แก่ กล้วยน้ำว้าอบ ขนมปังไส้มะพร้าว มะม่วงอบแห้ง จำนวน 50 คน ร้อยละ 29.94 รองลงมาเป็นเนื้อสัตว์แปรรูป จำนวน 40 คน ร้อยละ 23.95 และผักแปรรูป ได้แก่ ตะไคร้ ใบมะกรูด จำนวน 38 คน ร้อยละ 22.75 (3) ข้อมูลลักษณะการผลิต ส่วนใหญ่มีลักษณะการผลิตโดยอาศัยแรงงานคนเป็นหลักในกระบวนการผลิต จำนวน 95 คน ร้อยละ 56.88 รองลงมามีลักษณะการผลิตโดยอาศัยแรงงานคนและเครื่องจักรในกระบวนการผลิต จำนวน 70 คน ร้อยละ 41.92 และมีลักษณะการผลิตโดยอาศัยเครื่องจักรเป็นหลักในกระบวนการผลิต จำนวน 2 คน ร้อยละ 1.20 (4) อายุของธุรกิจส่วนใหญ่มีอายุมากกว่า 10 ปี จำนวน 64 คน ร้อยละ 38.32 รองลงมามีอายุ 2 – 5 ปี จำนวน 38 คน ร้อยละ 22.75 และมีอายุน้อยกว่า 1 ปี จำนวน 33 คน ร้อยละ 19.76 (5) ข้อมูลเงินลงทุน/เงินทุนจดทะเบียน ส่วนใหญ่มีเงินลงทุน/เงินทุนจดทะเบียน น้อยกว่า 5 ล้านบาท จำนวน 138 คน ร้อยละ 82.63 รองลงมามีเงินลงทุน/เงินทุนจดทะเบียน 5 – 50 ล้านบาท จำนวน 29 คน ร้อยละ 17.37 (6) จำนวนพนักงาน ส่วนใหญ่มีจำนวนพนักงาน น้อยกว่า 10 คน จำนวน 116 คน ร้อยละ 69.46 รองลงมามีจำนวนพนักงาน 11 – 50 คน จำนวน 45 คน ร้อยละ 26.95 และมีจำนวนพนักงาน 51-100 คน และมากกว่า 100 คน มีจำนวนเท่ากันอย่างละ 3 คน ร้อยละ 1.80 (7) ยอดขาย/รายได้เฉลี่ยต่อปี ส่วนใหญ่น้อยกว่า 1 ล้านบาท จำนวน 90 คน ร้อยละ 53.89 รองลงมา 1 – 5 ล้านบาท จำนวน 47 คน ร้อยละ 28.14 และ 6- 10 ล้านบาท และมากกว่า 10 ล้านบาท มีจำนวนเท่ากันอย่างละ 15 คน ร้อยละ 8.98 ตามลำดับ