ใน Blog ที่แล้ว ผู้เขียนได้เกริ่นความแตกต่างระหว่างเกณฑ์สิทธิซึ่งใช้ในทางภาษีอากร และเกณฑ์คงค้างที่ใช้ในทางบัญชีไปบ้างแล้ว ใน Blog นี้ จะได้อธิบายประเด็นความแตกต่างในรายละเอียด ดังนี้
หลักเกณฑ์ทางภาษี: สาระสำคัญคือ (1) หลักทั่วไปใช้เกณฑ์สิทธิ (2) มีบางกรณีที่ให้ใช้เกณฑ์อื่น (ดู ท.ป. 1/2528) เช่น (2.1) กิจการธนาคาร ดอกเบี้ยที่ไม่ได้รับติดต่อกัน 3 งวด ให้หยุดรายรับรู้รายได้ (เดือน 1 – 3 รับรู้รายได้ตามเกณฑ์สิทธิ แม้จะยังไม่ได้รับเงิน: ดอกเบี้ยค้างรับ) และรับรู้รายได้อีกครั้งเมื่อได้รับเงิน (เกณฑ์เงินสด) (2.2) กิจการประกันชีวิต เบี้ยประกันชีวิตรับรู้รายได้เมื่อได้รับ (เกณฑ์เงินสด) (2.3) การฝากขาย สำหรับกรณีฝากขาย จำแนกเป็น 2 กรณีคือ (2.3.1) ผู้ฝากขายรับรู้รายได้จากการขายเมื่อมีการฝากขาย (ส่งสินค้าให้ผู้รับฝากขาย) หรือ (2.3.2) ผู้ฝากขายรับรู้รายได้จากการขายเมื่อผู้รับฝากขายขายสินค้าได้แล้ว กรณี (3.2) ต้องมีหนังสือแต่งตั้งตัวแทน (ดูเงื่อนไขแต่งตั้งตัวแทน)
หลักเกณฑ์ทางบัญชี: ใช้เกณฑ์คงค้างในการรับรู้รายได้และรายจ่าย เว้นแต่ในบางธุรกรรมมาตรฐานการบัญชี/มาตรฐานการรายงานทางการเงินจะกำหนดเกณฑ์อื่นเป็นการเฉพาะสำหรับธุรกรรมนั้นๆ โดยต้องพิจารณามาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับที่ 15 เรื่อง รายได้ที่ทำสัญญากับลูกค้า ซึ่งมีขั้นตอนในการพิจารณา 5 ขั้นตอน หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า “5 Steps Model”