เนื้อหาที่ผู้เขียนนำมาเล่าสู่กันฟังในครั้งนี้ จะเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ทางบัญชีและภาษีอากร โดยเฉพาะในมุมมองของผู้ประกอบการ (ผู้มีหน้าที่เสียภาษี) ใน Blog ความรู้นี้จะนำเสนอเฉพาะประเด็นเกี่ยวกับภาษีเงินได้นิติบุคคลเท่านั้น และ Blog แรกนี้จะเป็นเรื่องเกี่ยวกับเงินได้และเกณฑ์ในการรับรู้รายได้และรายจ่าย
1. เงินได้
หลักเกณฑ์ทางภาษีอากร: เงินได้ที่ต้องเสียภาษีตามความในส่วนนี้คือกำไรสุทธิซึ่งคำนวณได้จาก (1) รายได้จากกิจการ หรือ (2) รายได้เนื่องจากกิจการ (รวมทั้งการกระทำที่อาจถือเป็นการขาย เช่น มาตรา 70 ตรี การส่งออกสินค้าตามคำสั่งของสำนักงานใหญ่ สาขา บริษัทในเครือฯ) ที่กระทำในรอบระยะเวลาบัญชีหักด้วยรายจ่ายตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในมาตรา 65 ทวิ และมาตรา 65 ตรี และรอบระยะเวลาบัญชีดังกล่าวให้มีกำหนดสิบสองเดือน
หลักเกณฑ์ทางบัญชี: ในทางบัญชีจะจำแนกประเภทรายได้เป็น 2 ประเภทคือ (ตามการแสดงรายการในงบกำไรขาดทุน) (1) รายได้หลัก (รายได้จากการขาย รายได้จากการให้บริการ) และ (2) รายได้อื่น (ดอกเบี้ยรับ เงินปันผลรับ กำไรจากการจำหน่ายสินทรัพย์ เป็นต้น)
2. เกณฑ์ในการรับรู้รายได้และรายจ่าย
หลักเกณฑ์ทางภาษีอากร: การคำนวณรายได้และรายจ่ายตามวรรคหนึ่งให้ใช้เกณฑ์สิทธิ โดยให้นำรายได้ที่เกิดขึ้นในรอบระยะเวลาบัญชีใด แม้ว่าจะยังไม่ได้รับชำระในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น มารวมคำนวณเป็นรายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น และให้นำรายจ่ายทั้งสิ้นที่เกี่ยวกับรายได้นั้น แม้จะยังมิได้จ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีนั้นมารวมคำนวณเป็นรายจ่ายของรอบระยะเวลาบัญชีนั้น
หลักเกณฑ์ทางบัญชี: ในทางบัญชีจะอาศัยเกณฑ์คงค้าง (ไม่เหมือนกับเกณฑ์สิทธิ) โดยที่รายได้และค่าใช้จ่ายจะต้องรับรู้รายการ (บันทึกบัญชี) เมื่อ (1) เป็นไปตามนิยามของรายได้และค่าใช้จ่าย และ (2) เข้าเกณฑ์การรับรู้รายการ คือ (2.1) เป็นไปได้ข้างแน่ที่กิจการจะได้รับหรือสูญเสียทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจในอนาคต (จะได้รับเงินหรือจ่ายเงิน) (2.2) วัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ (ทราบจำนวนเงินที่ชัดเจน)
ความแตกต่างระหว่างเกณฑ์สิทธิและเกณฑ์คงค้างนั้นมีรายละเอียดค่อนข้างมาก ผู้เขียนจะขอนำไปอธิบายใน Blog ถัดไป