สภาพปัญหาที่ต้องการแก้ไข
โรงผลิตน้ำประปาของเทศบาลตำบลอาจสามารถได้รับเงินสนับสนุนในการก่อสร้างเมื่อประมาณ 30 ปีก่อนแต่ที่ผ่านมาเทศบาลไม่ได้มีการบำรุงรักษาและดูแลระบบน้ำประปาอย่างเพียงพอ ทั้งกระบวนการตั้งแต่การผลิต การจัดส่ง การควบคุมคุณภาพ การเก็บเงินและการวิเคราะห์รายงานผล ทำให้ที่ผ่านมาประชาชนจำนวน 4,087 คน ที่ใช้น้ำของเทศบาลตำบลอาจสามารถได้รับผลกระทบโดยเฉพาะเรื่องคุณภาพน้ำประปา น้ำประปามีสีแดง ขุ่น ไม่สามารถนำมาใช้อุปโภคบริโภคได้
วัตถุประสงค์
๑. เพื่อพัฒนาระบบ กระบวนการผลิต น้ำประปา โดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย
๒. เพื่อให้มีน้ำประปาดื่มได้สำหรับบริการ ประชาชนทุกครัวเรือนในเขตเทศบาล
๓. เพื่อลดค่าใช้จ่ายภาคครัวเรือน
๔. เพื่อลดค่าใช้จ่ายต้นทุนได้ในผลิตน้ำประปา
การดำเนินโครงการ
เทศบาลตำบลอาสามารถได้ดำเนินโครงการน้ำประปาดื่มได้เพื่อประชาชน เป็นหนึ่งในนโยบายสำคัญของผู้บริหารท้องถิ่นที่เสนอต่อประชาชนในช่วงการเลือกตั้งในปี 2564 และได้ดำเนินการปรับปรุงพัฒนาระบบ กระบวนการผลิตน้ำประปาทั้งระบบ เช่น การขุดเจาะน้ำบาดาล การใช้กรรมวิธีทางวิศวกรรมสู่การบำบัดปรับปรุงคุณภาพน้ำให้เหมาะสมต่อการอุปโภค บริโภค และรวมถึงการติดตั้งระบบตรวจสอบคุณภาพน้ำตลอดเส้นทางการลำเลียงน้ำไปสู่ครัวเรือน คุณภาพน้ำที่ผลิตได้ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน มีหน่วยงานรับรอง ผ่านเกณฑ์มาตรฐานน้ำประปาดื่มได้ ประชาชนสามารถใช้อุปโภค และบริโภคได้ทุกครัวเรือน
ความคิดริเริ่มและความสอดคล้องกับสภาพปัญหาหรือบริบทชุมชนท้องถิ่น ซึ่งนวัตกรรมที่ทำต้องเกิดจากสภาพปัญหาของท้องถิ่นและความต้องการของประชาชน
โรงผลิตน้ำประปาของเทศบาลตำบลอาจสามารถ ได้รับเงินสนับสนุนในการก่อสร้างเมื่อประมาณ ๓๐ ปีก่อน แต่ที่ผ่านมาเทศบาลไม่ได้มีการบำรุงรักษาและดูแลระบบน้ำประปาอย่างเพียงพอ ทั้งกระบวนการตั้งแต่การ
การผลิต การจัดส่ง การควบคุมคุณภาพ การเก็บเงินและการวิเคราะห์รายงานผล ทำให้ที่ผ่านมาประชาชนจำนวน ๔,๐๘๗ คนที่ใช้น้ำของเทศบาลตำบลอาจสามารถได้รับผลกระทบโดยเฉพาะเรื่องคุณภาพน้ำประปา น้ำประปามีสีแดง ขุ่น ไม่สามารถนำมาใช้อุปโภคบริโภคได้ จนกระทั้งเมื่อเดือนพฤษภาคม ๒๕๖๔ นายเทพพร จำปานวน เข้ามารับตำแหน่งนายกเทศมนตรีตำบลอาจสามารถ จึงได้มีการแถลงนโยบายเรื่องปรับปรุงระบบสาธารณูปโภคประปาของเทศบาล และ ตั้งใจให้การให้บริการน้ำประปาของเทศบาลเป็น “น้ำประปาดื่มได้” เพื่อให้ประชาชนในเขตเทศบาลตำบลจำนวน ๔,๐๘๗ คน หรือ ๑,๓๐๐ ครัวเรือน ภาคเอกชน อาคารพาณิชย์ สำนักงาน ตลาด โรงแรมในพื้นที่เทศบาล หน่วยงานรัฐ ประกอบด้วย ที่ว่าการอำเภออาจสามารถ สถานีตำรวจภูธรอาจสามารถ โรงพยาบาลอำเภออาจสามารถ โรงเรียน ๕ แห่ง และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ๑ แห่ง มีน้ำประปาที่สะอาด บริโภคได้ตามเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ของกรมอนามัย จึงนำไปสู่การควบคุมคุณภาพน้ำประปาในทุกขั้นตอนการผลิต การเพิ่มวัสดุ อุปกรณ์ ที่เกี่ยวข้องกับการผลิตเพื่อให้ได้น้ำประปาที่มีคุณภาพ เป็นน้ำที่สามารถดื่มได้ นับเป็นนวัตกรรมที่สร้างประโยชน์ต่อสังคมและเศรษฐกิจในระยะยาว โดยการควบคุมและดูแลคุณภาพน้ำประปาให้เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญในการพัฒนาโครงการน้ำประปาดื่มได้เพื่อประชาชน
ความท้าทายและการสร้างความร่วมมือกับทุกภาคส่วนในนวัตกรรมท้องถิ่น จุดเด่นที่สร้างความแตกต่างที่ทำให้เรียกว่านวัตกรรม
การดำเนินโครงการน้ำประปาดื่มได้เพื่อประชาชน ของเทศบาลตำบลอาจสามารถ มีการดำเนินการควบคุมคุณภาพน้ำประปาที่ให้บริการให้เป็นน้ำประปาที่สามารถดื่มได้ โดยคำนึงถึงหัวใจสำคัญของการพัฒนาโครงการนวัตกรรมได้แก่
๑. สุขภาพของประชาชน การมีน้ำประปาที่สามารถดื่มได้ มีผลต่อสุขภาพของประชาชนที่อยู่ในพื้นที่นั้น น้ำประปาที่มีคุณภาพดี ช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อทางเดินอาหารและโรคอื่นๆที่เกิดจากการบริโภคน้ำที่มีปัญหา
๒. การสนับสนุนทางเศรษฐกิจ การมีน้ำประปาที่สามารถดื่มได้เป็นสิ่งสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นในการลงทุนในพื้นที่ เพราะการที่มีน้ำประปาที่มีคุณภาพสูง สามารถดึงดูดผู้ลงทุนทั้งในรูปแบบธุรกิจและการท่องเที่ยว นอกจากนี้ การพัฒนาระบบน้ำประปาที่สามารถดื่มได้ ยังสร้างโอกาสให้กับธุรกิจท้องถิ่นในการผลิตน้ำดื่มและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง
ทั้งนี้การดำเนินโครงนวัตตกรรมดังกล่าว ของเทศบาลตำบลอาจสามารถ มีเครือข่ายที่ร่วมดำเนินการมาจากภาคส่วนต่างๆ ดังนี้ 1. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด 2. สำนักงานสาธารณสุขอำเภออาจสามารถ 3. โรงพยาบาลอาจสามารถ 4. ศูนย์อนามัยที่ ๗ ขอนแก่น 5. การประปาส่วนภูมิภาคเขต ๖ ขอนแก่น 6.นักศึกษาจากวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ( บางเขน) ที่มาร่วมวิจัยและพัฒนา ๗. อาจารย์จากมหาวิทยาเกษตรศาสตร์ มาเป็นที่ปรึกษาโครงการ ๘. ผู้ใหญ่บ้านทั้ง 5 หมู่บ้านในเขตเทศบาล ๙. ภาคประชาชนในพื้นที่ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน กรรมการหมู่บ้าน และผู้แทนครัวเรือน และ 10. ภาคประชาชน ได้แก่ มูลนิธิคณะก้าวหน้า และคณะก้าวหน้า ให้คำปรึกษาแนะนำและร่วมทำงานให้น้ำประปาดื่มได้
ประกอบกับเทศบาลตำบลอาจสามารถได้มีการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ในโครงการน้ำประปาดื่มได้ ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเชื่อมโยงกับการสร้างเครือข่ายและความสัมพันธ์กับชุมชนท้องถิ่น มีการจัดทำคณะกรรมการ ผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้อง ในการตัดสินใจเกี่ยวกับการดำเนินโครงการน้ำประปาดื่มได้ และใช้ผลการศึกษาและการวิจัยในการพัฒนาการดำเนินงานในโครงการน้ำประปาดื่มได้ ของเทศบาลตำบลอาจสามารถ รวมทั้งให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ๆ มาศึกษาดูงาน และรับคำแนะนำเกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำประปา เป็นการสร้างการแลกเปลี่ยนเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ที่ดีในการดำเนินโครงการน้ำประปาดื่มได้
การบริหารแบบมืออาชีพ ลดขั้นตอน อำนวยความสะดวก ความรวดเร็ว ช่องทางการบริการที่หลากหลาย และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล
โครงการ “น้ำประปาดื่มได้เพื่อประชาชน” ของเทศบาลตำบลอาจสามารถ เป็นผลงานที่ริเริ่มใหม่บนโครงสร้างระบบน้ำประปาเดิม ที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นวางแผนดำเนินการเองภายใต้วิสัยทัศน์และนโยบายการพัฒนาท้องถิ่นของคณะผู้บริหารที่เสนอเป็นสัญญาประชาคมต่อประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งไว้ โดยมีการริเริ่มดำเนินการใหม่ ดังนี้
๑. สำรวจปัญหาและความพึงพอใจในการใช้น้ำประปาของประชาชน
๑.๑ สำรวจความคิดเห็นประชาชนผู้ใช้น้ำในเทศบาลตำบลอาจสามารถ โดยกระจายจุดที่รับฟังความเห็น
ในทุกหมู่บ้านในเขตเทศบาล ทั้งในด้านคุณภาพน้ำ ปริมาณของน้ำ ผลสำรวจผู้ใช้น้ำให้ความเห็นว่า น้ำขุ่น สีเหลือง มีกลิ่น ไหลเบา และหยุดให้บริการเป็นบางเวลา
๑.๒ สำรวจคุณภาพน้ำประปาด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ (พ.ค.๒๕๖๔) พบว่า ค่าความขุ่นเกินมาตรฐาน
ที่ ๗ NTU (ค่ามาตรฐานไม่เกิน ๕ NTU) ค่าของแข็งละลายน้ำที่ ๒,๐๐๐ mg/l (มาตรฐานไม่เกิน ๕๐๐ mg/l)
๑.๓ ค่าความดันของการส่งน้ำในท่อประปา ต่ำกว่ามาตรฐานในช่วงการใช้น้ำสูง
๒. จัดทำแผนที่ระบบประปา เพื่อวางแผนการปรับปรุงระบบประปาในภาพรวมของเทศบาล และการบำรุงรักษาระบบประปาที่มีประสิทธิภาพ
๓. เทศบาลได้แก้ไขปัญหาเบื้องต้น คือ ล้างระบบผลิตประปา ได้แก่ รางกวน บ่อตกตะกอน ถังน้ำใส
และหอถังสูง เปลี่ยนวัสดุอุปกรณ์ที่ชำรุด เช่น ประตูน้ำ ฝาปิดถังน้ำใส ติดท่อและระบบจ่ายสารส้ม ส่งผลให้น้ำประปามีความใสขึ้นอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
๔. ปรับปรุงสภาพโรงผลิตน้ำประปา ได้แก่ การทำความสะอาด ทาสี ปรับปรุงอาคารกรองน้ำ ห้องเก็บ
สารเคมี ระบบการจัดเก็บและการเบิกจ่ายสารเคมีในการผลิตน้ำประปา เพื่อให้การใช้สารเคมีมีประสิทธิภาพลดการสูญเสีย ส่งผลให้ประหยัดงบประมาณ ในการจัดซื้อสารเคมี
๕. ดำเนินการทดสอบสูตรการผสมสารเคมี (สารส้ม) เพื่อกำหนดสูตรการตกตะกอนของน้ำดิบจาก
แม่น้ำชีอย่างมีประสิทธิภาพ
๖. ดำเนินการตรวจวัดคุณภาพน้ำทุกวัน โดยตรวจวัดค่าความขุ่น ค่าการนำไฟฟ้า ค่าความเป็นกรด
ด่าง (pH) และ ค่าคลอรีน และเก็บสถิติ พร้อมทั้งเปิดเผยข้อมูลคุณภาพน้ำประปา ทั้งจากโรงผลิต และจุดวัดคุณภาพน้ำประปาตามบ้านเรือน ณ จุดปลายท่อประปา บนเว็บไซต์ของเทศบาล
๗. เพิ่มจุดเติมคลอรีนเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำประปา ในช่วงระหว่างโรงผลิต ถึง ครัวเรือน เพื่อเติมคลอรีนไปยังน้ำประปาที่จ่ายไปยังครัวเรือนในเส้นทางที่ตรวจพบว่า มีค่าคลอรีนไม่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เพื่อให้น้ำประปาที่จ่ายไปยังครัวเรือนมีค่าที่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานทั่วทั้งระบบ
๘. เพิ่มท่อเมนส่งน้ำประปาเพื่อเพิ่มแรงดันน้ำ ภายในท่อส่งน้ำประปา เพื่อให้มีแรงดันภายในท่อส่งน้ำประปาได้ค่ามาตรฐานเท่ากันทั้งระบบ เพื่อให้น้ำประปาที่จ่ายไปยังครัวเรือนประชาชนเพื่ออุปโภค บริโภค ไม่มีสิ่งแปลกปลอมเจือปนในน้ำประปา
๙. ติดตั้ง air way เพื่อไล่อากาศออกจากท่อส่งน้ำประปา เพื่อสร้างแรงดันน้ำภายในท่อเพิ่มมากขึ้น
๑๐. เปิดจุดปล่อยน้ำทิ้ง จากระบบท่อส่งน้ำประปาสำหรับกำจัด กากตะกอนที่ตกค้างจากการซ่อม
บำรุงเป็นระยะ ตามความเหมาะสม ( ในชั้นนี้ เทศบาลได้จัดทำจุดระบายน้ำทิ้งเป็นจำนวน ๑๐ จุด ก่อน)
๑๑. จัดทำคู่มือการบำรุงรักษาระบบน้ำประปาของเทศบาล เพื่อให้กองประปามีคู่มือในการปฏิบัติงานอย่างมีมาตรฐาน
๑๒. ตั้งคณะกรรมการจากชุมชน เพื่อการมีส่วนร่วมในการติดตาม ตรวจสอบการทำงานด้านการ
ให้บริการน้ำประปาของเทศบาล โดยคณะกรรมการประกอบด้วย สมาชิกสภาเทศบาล และ ผู้นำชุมชนต่าง ๆ ในเขตเทศบาล
๑๓. ส่งตัวอย่างน้ำประปาตรวจวัดคุณภาพน้ำจากห้องทดลองภายนอก เพื่อส่งให้กรมอนามัยพิจารณาให้น้ำประปาที่ให้บริการในเขตเทศบาลตำบลอาจสามารถผ่านเกณฑ์มาตรฐานน้ำประปาดื่มได้
อีกทั้งได้มีการใช้เทคโนโลยีใหม่ เทคโนโลยีใหม่เป็นนวัตกรรมในการบริหารจัดการน้ำประปา สามารถนำมาใช้ในโครงการน้ำประปาดื่มได้ ซึ่งเทศบาลสามารถใช้ระบบการจัดการน้ำอัตโนมัติ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและคุณภาพของน้ำประปาที่ผลิตได้มาบริการให้กับประชาชนในพื้นที่ รวมทั้งการตรวจวัดคุณภาพน้ำด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย ทุกวัน โดยตรวจวัดค่าความขุ่น ค่าการนำไฟฟ้า ค่าความเป็นกรด ด่าง (pH) และ ค่าคลอรีน มีการเก็บสถิติพร้อมทั้งเปิดเผยข้อมูลคุณภาพน้ำประปา ทั้งจากโรงผลิต และจุดวัดคุณภาพน้ำประปาตามบ้านเรือน ณ จุดปลายท่อประปา บนเว็บไซต์ของเทศบาล
ประโยชน์ที่ได้รับ
๑. ประชาชนในเขตเทศบาลตำบลจำนวน ๔,๐๘๗ คน หรือ ๑,๓๐๐ ครัวเรือน ภาคเอกชน อาคารพาณิชย์ สำนักงาน ตลาด โรงแรมในพื้นที่เทศบาล หน่วยงานรัฐ ประกอบด้วย ที่ว่าการอำเภออาจสามารถ สถานีตำรวจภูธรอาจสามารถ โรงพยาบาลอำเภออาจสามารถ โรงเรียน ๕ แห่ง และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ๑ แห่ง มีน้ำประปาที่สะอาด บริโภคได้ตามเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ของกรมอนามัย
๒. มีการตรวจวัดคุณภาพน้ำประปาทุกวันเพื่อควบคุมคุณภาพการผลิตน้ำประปา และ เก็บสถิติเพื่อวางแผนการพัฒนาระบบบริการน้ำประปาของเทศบาลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในอนาคต
๓. ทำให้พี่น้องประชาชน ลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนลงอย่างน้อย เฉลี่ยวันละ 20 บาทต่อครัวเรือน
๔. ทำให้เทศบาลตำบลอาจสามารถลดค่าใช้จ่ายลดต้นทุนในเรื่องคนงาน ตลอดเจ้าหน้าที่ฝ่ายผลิตและลดค่าใช้จ่ายในด้านเคมี สารส้ม คอครีน ลดลงอย่างน้อยเฉลี่ยเดือน ละ 10,000 บาท ต่อเดือน
ผลกระทบจากการดำเนินการ
การที่เทศบาลตำบลอาจสามารถ ดำเนินการควบคุมคุณภาพน้ำประปาที่ให้บริการ ให้เป็นน้ำประปาที่สามารถดื่มได้สร้างผลกระทบที่เกิดขึ้น ดังนี้
๑. สุขภาพของประชาชน การมีน้ำประปาที่สามารถดื่มได้ มีผลต่อสุขภาพของประชาชนที่อยู่ในพื้นที่นั้น น้ำประปาที่มีคุณภาพดีช่วยลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเดินอาหารและโรคอื่นๆ ที่เกิดจากการบริโภคน้ำที่ไม่สะอาด มีการปนเปื้อน
๒. การสนับสนุนทางเศรษฐกิจ การมีน้ำประปาที่สามารถดื่มได้เป็นสิ่งสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นในการลงทุนในพื้นที่นั้น การมีพื้นที่ที่มีน้ำประปาที่มีคุณภาพสูงสามารถดึงดูดผู้ลงทุน ทั้งในรูปแบบธุรกิจและการท่องเที่ยว นอกจากนี้ การพัฒนาระบบน้ำประปาที่สามารถดื่มได้ ยังสร้างโอกาสให้กับธุรกิจท้องถิ่นในการผลิตน้ำดื่มและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง
๓. การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำที่ยั่งยืน เป้าหมายนี้เน้นการพัฒนาการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืน โดยรวมถึงการบริหารจัดการน้ำประปา การอนุรักษ์และการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ การบริหารจัดการน้ำเสีย และการจัดการแหล่งน้ำในพื้นที่เทศบาล
๔.การสร้างประโยชน์ต่อสังคมและเศรษฐกิจในพื้นที่ระยะยาว โดยการควบคุมและดูแลคุณภาพน้ำประปาให้เหมาะสม เป็นสิ่งสำคัญในการพัฒนาอย่างยั่งยืนของโครงการน้ำประปาดื่มได้เพื่อประชาชน
อ้างอิงข้อมูลจาก
สรุปรายงานการตรวจประเมินคัดเลือกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีการบริหารจัดการที่ดี ประจำปีงบประมาณ 2566 ของเทศบาลตำบลอาจสามารถ อำเภออาจสามารถ จังหวัดร้อยเอ็ด เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2566 โดยผศ.ดร.นพพล อัคฮาด และ ผศ.ดร.เสกสรร สนวา
