แนวคิดเกี่ยวกับความยั่งยืน (Sustainability Concept) ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยคำว่า “ความยั่งยืน” ในบริบทของธุรกิจหมายถึงการดำเนินกิจการที่คำนึงถึงผลกระทบระยะยาวในทุกมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยให้ธุรกิจสามารถเติบโตได้อย่างมั่นคง แต่ยังสร้างความรับผิดชอบต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมด การพัฒนาแนวคิดนี้เกิดขึ้นจากความตระหนักถึงผลกระทบของภาคธุรกิจต่อโลก ไม่ว่าจะเป็นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างสิ้นเปลือง ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ และปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ทวีความรุนแรงขึ้น
ในปัจจุบัน ภาคธุรกิจต้องเผชิญกับความท้าทายที่ซับซ้อนมากขึ้น เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความไม่เท่าเทียมทางสังคม และพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ดังนั้น การนำแนวคิดด้านความยั่งยืนเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์องค์กรจึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญ ไม่เพียงแต่ช่วยลดความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ แต่ยังเป็นโอกาสในการสร้างคุณค่าใหม่ให้กับธุรกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนธุรกิจสู่ความยั่งยืนได้อย่างเป็นรูปธรรม นักวิชาการและนักธุรกิจได้นำเสนอแนวคิดและกรอบการดำเนินงานที่หลากหลาย ซึ่งมีเป้าหมายเดียวกัน คือการสร้างความสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจ การพัฒนาสังคม และการรักษาสิ่งแวดล้อม โดยมีแนวคิดหลักที่เกี่ยวข้อง ได้แก่
แนวคิด Triple Bottom Line (TBL)
เป็นแนวคิดที่พัฒนาโดย John Elkington ซึ่งมุ่งเน้นการวัดความสำเร็จของธุรกิจในสามมิติ ได้แก่เป็นกรอบการดำเนินธุรกิจที่ช่วยให้ธุรกิจคำนึงถึงผลกระทบในมิติเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล โดยไม่ได้มุ่งเน้นผลกำไรเพียงอย่างเดียว แต่ยังสร้างคุณค่าให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมด ช่วยให้ธุรกิจสามารถสร้างความเชื่อมั่นและความน่าเชื่อถือ รวมถึงสร้างโอกาสในการเติบโตในระยะยาว (Elkington, 1997)
- ผลกำไร (Profit): การสร้างรายได้และผลกำไรอย่างยั่งยืน โดยคำนึงถึงการดำเนินงานที่โปร่งใสและจริยธรรม รวมถึงการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าเพื่อให้ธุรกิจเติบโตได้ในระยะยาว
- ผู้คน (People): การส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้คน เช่น พนักงาน ลูกค้า และชุมชน โดยให้ความสำคัญกับความเท่าเทียม การเคารพสิทธิมนุษยชน และการพัฒนาความเป็นอยู่ของชุมชนท้องถิ่น
- โลก (Planet): การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและโลก เช่น การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การใช้พลังงานหมุนเวียน และการจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
แนวคิด Tripple Bottom Line
ตัวอย่างเช่น บริษัท IKEA เป็นตัวอย่างที่ดีของบริษัทที่นำแนวคิด Triple Bottom Line (TBL) มาใช้ในการดำเนินธุรกิจ โดยมุ่งเน้นความสมดุลระหว่างผลกำไร (Profit) ผู้คน (People) และโลก (Planet)
- ผลกำไร (Profit): IKEA มุ่งมั่นในการนำเสนอผลิตภัณฑ์ตกแต่งบ้านที่ออกแบบมาอย่างดี ใช้งานได้ดี ในราคาที่ผู้คนส่วนใหญ่สามารถเข้าถึงได้
- ผู้คน (People): IKEA ให้ความสำคัญกับการเคารพสิทธิและพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้คนและชุมชนที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ ตั้งแต่พนักงาน ซัพพลายเออร์ ไปจนถึงชุมชนที่ขาดแคลน
- โลก (Planet): IKEA มุ่งเน้นการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน โดยตั้งเป้าหมายในการใช้ไม้จากแหล่งที่ยั่งยืน 100% ในปี 2563 และเปลี่ยนมาใช้หลอดไฟ LED ที่ประหยัดพลังงานในผลิตภัณฑ์ทั้งหมด
นอกจากนี้ IKEA ยังมีวิสัยทัศน์ในการ “ทำให้ชีวิตประจำวันของใครหลายคนดีขึ้น” ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการสร้างความยั่งยืนในทุกมิติของธุรกิจ (IKEA Sustainability Report, 2023)