เศรษฐกิจฟองสบู่ (Bubble Economy) เกิดขึ้นในทุกภูมิภาคของโลก และเมื่อเกิดปัญหาฟองสบู่แตก จะเกิดปัญหาเศรษฐกิจหดตัวอย่างรุนแรงจนอาจถึงขั้นเกิดวิกฤติเศรษฐกิจดังวิกฤติเศรษฐกิจต้มยำกุ้ง พ.ศ.2540 ของประเทศไทย และวิกฤติเศรษฐกิจซับไพร์ม หรืออาจเรียกว่าวิกฤติแฮมเบอร์เกอร์ในปี พ.ศ.2551 ในประเทศสหรัฐอเมริกา
เศรษฐกิจกิจฟองสบู่ คือภาวะที่ราคาสินทรัพย์ต่างๆเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจึงทำให้เสมือนเศรษฐกิจของประเทศมีการเติบโต ซึ่งสินทรัพย์ที่มีราคาเพิ่มขึ้นส่วนมากเป็นสินทรัพย์ลงทุนที่มีผู้เข้ามาเก็งกำไร โดยคาดว่าเศรษฐกิจเติบโตขึ้นทำให้มีอุปสงค์ต่อสินทรัพย์นั้นเพิ่มขึ้นในอนาคตทำให้ราคาสินทรัพย์มีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นในอนาคต ทำให้มีทั้งผู้ลงทุนและนักเก็งกำไรเข้ามาซื้อสินทรัพย์ลงทุนจำนวนมากจึงทำให้อุปสงค์เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้สินทรัพย์ลงทุนมีราคาปรับเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสินทรัพย์ลงทุนที่มีนักเก็งกำไรเข้ามาเก็งกำไรอย่างมากมักจะเป็นสินทรัพย์ทางการเงิน เช่น หุ้น อนุพันธ์ และสินทรัพย์จริง เช่น อสังหาริมทรัพย์ประเภทที่อยู่อาศัย เป็นต้น โดยเฉพาะการเก็งกำไรที่ใช้การก่อหนี้เพื่อเก็งกำไรจะเป็นอัตรายต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจอย่างมาก
เมื่อนักเก็งกำไรเห็นว่าสินทรัพย์ลงทุนมีราคาสูงมากแล้วจะเทขายเพื่อทำกำไร โดยเฉพาะเมื่อนักเก็งกำไรรายใหญ่ซึ่งถือครองสินทรัพย์จำนวนมากได้เทขายสินทรัพย์ทำกำไรเพราะเกรงว่าราคาจะลดลงในอนาคตเนื่องจากราคาได้ขึ้นมามากแล้ว การเทขายสินทรัพย์จำนวนมากนี้เป็นการเพิ่มอุปทานในตลาดทำให้ราคาตลาดของสินทรัพย์ลงทุนลดลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งจะส่งผลทำให้นักเก็งกำไรรายอื่นตื่นตระหนกและเทขายสินทรัพย์ลงทุนตามกัน ทำให้ราคาสินทรัพย์ลงทุนลดลงอย่างรุนแรงและต่อเนื่องเกิดปัญหาเศรษฐกิจหดตัวอย่างรุนแรงหรือเรียกว่า ฟองสบู่แตก
ปัญหาฟองสบู่แตกจะสร้างความเสียหายเป็นทวีคูณเมื่อการเก็งกำไรที่ใช้การกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงิน โดยก่อก่อหนี้มาเก็งกำไร เนื่องจากสถาบันการเงินจะปล่อยกู้ให้นักเก็งกำไรโดยใช้สินทรัพย์ที่เก็งกำไรนั้นเป็นหลักประกันการชำระหนี้ เมื่อฟองสบู่แตก ราคาสินทรัพย์เหล่านั้นได้ลดลงจนต่ำกว่าภาระหนี้ ทำให้นักเก็งกำไรไม่ยอมชำระหนี้ให้สถาบันการเงิน ปล่อยให้สถาบันการเงินยึดหลักประกันที่มีมูลค่าต่ำซึ่งไม่เพียงพอต่อการชำระหนี้ ซึ่งสร้างความเสียหายให้กับสถาบันการเงินอย่างมากจนทำให้สถาบันการอาจถึงขั้นล้มละลายได้ ซึ่งเป็นลักษณะการเกิดวิกฤติเศรษฐกิจทั้งต้มยำกุ้ง พ.ศ.2540 และแฮมเบอร์เกอร์ในปี พ.ศ.2551
เอกสารอ้างอิง
นีรนุช เรืองกิตติยศยิ่ง. (2540). การแตกสลายของเศรษฐกิจฟองสบู่ในไทย: บทเรียนราคาแพงในทัศนะนักศึกษาธรรมศาสตร์. [ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์]. วารสารไทย-ญี่ปุ่น, สิงหาคม 2540, 111-130, สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/japanese/article/download/52154/43228/120876
BottomLiner. (2022). เรียนรู้จากวิกฤต: สรุป Subprime Crisis 2008 แบบเข้าใจง่าย. สืบค้นจาก https://www.finnomena.com/bottomliner/subprime-crisis-2008/