วิชาชีพตรวจสอบภายในมีความเกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน ซึ่งการปฏิบัติงานของผู้ประกอบวิชาชีพตรวจสอบภายใน เพื่อให้เป็นไปด้วยความเชื่อมั่น การพัฒนา และการมีประสิทธิภาพ จึงมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแบ่งเป็น 2 ส่วนคือ
1. สถาบันกำกับดูแล (Regulators)
2. สถาบันวิชาชีพ (Professional Organizations)
1. สถาบันกำกับดูแล
สถาบันกำกับดูแลเป็นสถาบันที่มีอำนาจหน้าที่กำกับดูแลกิจการหรือหน่วยงานต่าง ๆ ให้อยู่ภายใต้ข้อกำหนดของกฎหมายและกฎระเบียบข้อบังคับ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความคุ้มครองและปกป้องผลประโยชน์ของสาธารณชน ซึ่งสถาบันกำกับดูแลการตรวจสอบภายในของประเทศไทยประกอบด้วย
คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (Stock Exchange Commission: SEC) เป็นหน่วยงานของรัฐ โดยมีชื่อย่อว่า ก.ล.ต. จัดตั้งตามพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535 ทำหน้าที่ส่งเสริม พัฒนาและกำกับดูแลตลาดทุน ซึ่งได้กำหนดหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดีสำหรับบริษัทจดทะเบียน พ.ศ. 2560 (Corporate Governance Code for Listed Companies 2017: CG Code) โดยหลักการปฏิบัติข้อที่ 6 กำหนดให้บริษัทจำกัด (มหาชน) ต้องมีการดูแลให้มีระบบการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายในที่เหมาะสม มีการจัดตั้งคณะกรรมการตรวจสอบ (Audit Committee) ที่เป็นกรรมการอิสระ ทำหน้าที่ สอบทานรายงานทางการเงินให้มีความถูกต้องครบถ้วน สอบทานระบบควบคุมภายในและระบบตรวจสอบภายในว่ามีความเหมาะสม โดยระบุความเสี่ยงของกิจการมี สามารถดูรายละเอียดได้ทางเว็บไซต์ www.sec.or.th
ธนาคารแห่งประเทศไทย (Bank of Thailand: BOT) มีบทบาทหน้าที่บริหารจัดการให้ระบบเศรษฐกิจและการเงินของประเทศดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย โดยผ่านการดำเนินนโยบายการเงินเพื่อสนับสนุนให้เศรษฐกิจของประเทศสามารถเติบโตได้อย่างมีเสถียรภาพในอัตราที่เหมาะสมกับศักยภาพของประเทศ
ในเรื่องของการตรวจสอบภายใน ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออก ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนช. 6/2561 เรื่องหลักเกณฑ์ทั่วไปในการกำกับดูแลการประกอบธุรกิจการชำระเงินภายใต้การกำกับ ซึ่งระบุให้มีหน่วยงานตรวจสอบภายในเข้าไปทำงานที่ดูแลระบบควบคุมภายในและความเสี่ยงของกิจการ สามารถดูรายละเอียดได้ทางเว็บไซต์www.bot.or.th
กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง ทำหน้าที่กำกับดูแลการตรวจสอบภายในของหน่วยงานต่าง ๆ ของภาครัฐ ได้กำหนดหลักเกณฑ์กระทรวงการคลังว่าด้วยมาตรฐานและหลักเกณฑ์ปฏิบัติการตรวจสอบภายในสำหรับหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2561 เพื่อให้ทุกหน่วยงานที่เป็นภาครัฐต้องจัดให้มีหน่วยงานตรวจสอบภายใน สามารถดูรายละเอียดได้ทางเว็บไซต์www.cgd.go.th
อย่างไรก็ตามนอกจากสถาบันกำกับดูแลในข้างต้นที่กล่าวมายังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการนำการตรวจสอบภายในมาใช้เป็นหัวข้อหลักในการดำเนินงาน อาทิ
1) สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน ทำหน้าที่ตรวจสอบงบของแผ่นดิน ซึ่งก็คือการตรวจสอบหน่วยงานของรัฐและรัฐวิสาหกิจ เสมือนถือได้ว่าเป็นหน่วยของตรวจสอบภายในของภาครัฐนั้นเอง
2) กรมตรวจสอบบัญชีสหกรณ์ ทำหน้าที่ตรวจสอบการดำเนินงานทางบัญชีของกลุ่มที่จัดตั้งขึ้นในนามสหกรณ์ เป็นต้น ซึ่งการประกาศกฎระเบียบ ข้อบังคับของสถาบันกำกับดูแล ที่กล่าวมาข้างต้นทั้งหมดนี้เป็นการประกาศผ่านกฎหมาย ซึ่งผู้กระทำผิดจะได้รับบทลงโทษที่ชัดเจน เช่น การปรับ จำคุก เป็นต้น อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
2. สถาบันวิชาชีพ
สถาบันวิชาชีพ (Professional Organizations) สถาบันวิชาชีพที่มีหน้าที่เผยแพร่ความรู้เชิงวิชาการ กำหนดมาตรฐานของวิชาชีพให้แก่ผู้ประกอบวิชาชีพนั้น ตลอดจนการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาผู้ที่อยู่ในวิชาชีพ ซึ่งมีหน่วยงานรับผิดชอบ ดังนี้
1) สมาคมผู้ตรวจสอบภายในสากล (The Institute of Internal Auditors: IIA) สมาคมผู้ตรวจสอบภายในสากลตั้งอยู่ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับดูแลวิชาชีพตรวจสอบภายในระหว่างประเทศ โดยกำหนดหลักการ มาตรฐาน วิธีการปฏิบัติ จรรยาบรรณให้แก่ผู้ประกอบวิชาชีพตรวจสอบภายใน ซึ่งมีสมาชิกจากประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก อีกทั้งยังก่อตั้งการจัดสอบประกาศนียบัตรผู้ตรวจสอบภายในรับอนุญาตสากล (Certified Internal Audit: CIA) สามารถดูรายละเอียดได้ทางเว็บไซต์ www.theiia.org
2) สมาคมผู้ตรวจสอบภายในแห่งประเทศไทย (The Institute of Internal Auditors of Thailand: IIAT) หรือที่เรียกว่า สตท. ได้ก่อตั้งขึ้นเพื่อเป็นศูนย์กลางของการเผยแพร่ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และพัฒนาองค์ความรู้ของวิชาชีพตรวจสอบภายในสำหรับประเทศไทย โดยได้เข้าร่วมเป็นสมาชิก (National Affiliate) ของสมาคมผู้ตรวจสอบภายในสากล อีกทั้งการดำเนินงานของ สตท. เน้นการส่งเสริมให้ผู้ประกอบวิชาชีพตรวจสอบภายในของประเทศไทยปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพได้มาตรฐานเทียบเท่าสากล โดย สตท. ได้จัดกิจกรรม อาทิ การจัดฝึกอบรมพัฒนาวิชาชีพ การจัดเสาวนาบรรยายความรู้การตรวจสอบภายใน การจัดสอบประกาศนียบัตรด้านการตรวจสอบภายใน เป็นต้น สามารถดูรายละเอียดได้ทางเว็บไซต์ www.theiiat.or.th
