Blog ความรู้เรื่องคุณภาพกำไรที่จะได้นำมาอธิบายใน Series นี้ ข้อมูลส่วนสำคัญมาจากการที่ผู้เขียนขอรับทุนพัฒนาบุคลากรเพื่อการศึกษาทางไกล ระดับหน่วยงาน ของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช เพื่อให้บุคลากรได้พัฒนาความรู้อย่างต่อเนื่อง โดยหลักสูตรที่ผู้เขียนเข้ารับการอบรมคือ “การวิเคราะห์คุณภาพกำไร เพื่อวัดประสิทธิภาพการดำเนินงานและวางแผนกลยุทธ์เพื่อนำเสนอผู้บริหาร Earnings Quality Measurement” ซึ่งจัดโดยบริษัท ฝึกอบรมและสัมมนาธรรมนิติ จำกัด โดยวิทยากรคือ ดร.ธีรเศรษฐ์ เมธจิรนนท์ การเขียน Blog ความรู้นี้ ไม่ได้ทำขึ้นเพื่อแสวงหากำไรแต่ประการใด เป็นเพียงการเผยแพร่ความรู้ที่ได้รับมาจากการเข้ารับการฝึกอบรมในหลักสูตรต่างๆ ภายใต้การสนับสนุนของมหาวิทยาลัยฯ
การดำเนินงานทางธุรกิจ “กำไร” ถือเป็นสิ่งหนึ่งที่ผู้ลงทุนใช้ในการประเมินประสิทธิภาพการดำเนินงานของกิจการ ไม่เพียงแต่จะเป็นสิ่งที่นักลงทุนคาดหวัง แต่ยังเป็นปัจจัยที่ใช้สะท้อนว่านโยบายต่างๆ ที่ผู้บริหารกิจการกำหนดขึ้นนั้นมีประสิทธิผลหรือไม่ สำหรับใน Blog นี้ จะได้กล่าวถึงความสำคัญของกำไร ก่อนที่จะได้อธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับคุณภาพกำไร ตลอดจนเครื่องมือที่ใช้ประเมินคุณภาพกำไรของกิจการใน Blog ต่อๆ ไป
กำไรมีความสำคัญหลายประการดังนี้ (ศรายุทธ เรืองสุวรรณ, 2564)
1. กำไรใช้เป็นเครื่องมือของผู้ถือหุ้น (เจ้าของกิจการ) เนื่องจากกำไรถือเป็นผลลัพธ์ของการดำเนินงาน ดังนั้น เจ้าของกิจการจึงใช้กำไรสำหรับการควบคุมการบริหารของฝ่ายบริหาร นอกจากนี้ยังใช้ในการประเมินกระแสเงินสดในอนาคตได้อีกด้วย อัตราส่วนทางการเงินพื้นฐานที่ใช้ในการควบคุมการบริหารโดยมีกำไรเป็นองค์ประกอบ เช่น อัตราผลตอบแทนต่อสินทรัพย์ (Return on Assets: ROA) อัตรากำไรสุทธิ (Net Profit Margin) เป็นต้น
2. กำไรใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดทำข้อตกลงหรือสัญญาบางประเภท เช่น สัญญาการจ่ายผลตอบแทน (โบนัส) สำหรับผู้บริหาร หากบริหารงานได้กำไรต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด ผู้บริหารก็จะไม่ได้รับผลตอบแทนในลักษณะโบนัส เป็นต้น
3. กำไรใช้เป็นข้อมูลที่สำคัญในการตัดสินใจลงทุน นักลงทุนส่วนใหญ่ประเมินความสามารถในการทำกำไรของกิจการที่ผ่านมาในอดีต ผนวกกับการคาดการณ์กำไรและกระแสเงินสดที่จะเกิดขึ้นในอนาคต เพื่อประเมินความเสี่ยงจากการลงทุน
จากความสำคัญทั้ง 3 ประการข้างต้น จึงเป็นคำถามที่ตามมาว่า แล้วผู้ใช้ข้อมูลจะทราบได้อย่างไรว่า “กำไร” ที่กิจการทำได้นั้นมี “คุณภาพ” หรือไม่ ซึ่งผู้เขียนจะได้อธิบายโดยลำดับใน Blog ถัดไป