การวัดมูลค่าสินค้าคงเหลือกรณีมีสัญญาที่บอกเลิกไม่ได้ ตอนที่ 1

  • Post author:

เนื่องจากมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 2 เรื่องสินค้าคงเหลือ กำหนดว่าสินค้าคงเหลือต้องวัดมูลค่าด้วยราคาทุนหรือมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ แล้วแต่มูลค่าใดจะต่ำกว่า ทำให้กิจการต้องคำนวณหามูลค่าสุทธิที่จะได้รับเพื่อนำไปเปรียบเทียบกับราคาทุนของสินค้าคงเหลือ และใช้มูลค่าที่ต่ำกว่า เป็นมูลค่าของสินค้าคงเหลือ ณ วันสิ้นงวดบัญชีนั้น

มูลค่าสุทธิที่จะได้รับ (Net Realizable Value: NRV) หมายถึง ราคาโดยประมาณที่คาดว่าจะขายสินค้าได้ตามลักษณะการประกอบธุรกิจตามปกติ หักด้วยประมาณการต้นทุนในการผลิตสินค้านั้นให้เสร็จ และต้นทุนที่จำเป็นต้องจ่ายไปเพื่อให้ขายสินค้านั้นได้

การประมาณการมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ กิจการควรปฏิบัติดังนี้

1. ให้ถือตามหลักฐานที่เกี่ยวกับจำนวนเงินที่คาดว่าจะได้รับจากสินค้าคงเหลือ ซึ่งเชื่อถือได้มากที่สุดที่มีอยู่ในขณะที่ประมาณมูลค่า และให้พิจารณาจากการเปลี่ยนแปลงของราคาหรือต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นภายหลังวันสิ้นงวด ซึ่งยืนยันว่าสถานการณ์นั้นได้ปรากฏอยู่แล้ว ณ วันสิ้นงวด

2. ให้พิจารณาวัตถุประสงค์ของกิจการในการถือครองสินค้าคงเหลือ ตัวอย่างเช่น สินค้าคงเหลือที่กิจการถือไว้ เพื่อขายหรือให้บริการตามสัญญาที่แน่นอน ให้ถือตามราคาที่กำหนดไว้ในสัญญานั้น แต่หากจำนวนตามสัญญาการขายนั้น มีน้อยกว่าปริมาณสินค้าคงเหลือที่ถือครองไว้ มูลค่าสุทธิที่จะได้รับของสินค้าคงเหลือส่วนที่เกินกว่าปริมาณในสัญญา ให้ถือตามราคาขายโดยทั่วไป

ตัวอย่าง เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25×1 บริษัท ต้องจิตร จำกัด มีสินค้าคงเหลือ จำนวน 2,500 หน่วย ในจำนวนนี้ ได้รวมสินค้าที่บริษัททำสัญญาขายที่แน่นอนไว้กับลูกค้ารายหนึ่ง เป็นจำนวน 2,000 หน่วย สินค้ามีราคาทุนหน่วยละ 100 บาท ราคาขายที่กำหนดไว้ในสัญญาหน่วยละ 110 บาท กำหนดส่งมอบในวันที่ 10 มกราคม 25×2 และ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25×1 ราคาขายโดยทั่วไปของสินค้าดังกล่าวหน่วยละ 82 บาท มีต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการขาย เท่ากับ 5 บาท

การคำนวณมูลค่าสินค้าคงเหลือ จำนวน 2,500 หน่วย ตามราคาทุน ทำได้ดังนี้   = 100 บาท × 2,500 หน่วย = 250,000 บาท

การคำนวณมูลค่าสินค้าคงเหลือ จำนวน 2,500 หน่วยตามมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ ทำได้โดยแยกคำนวณสินค้าคงเหลือออกเป็น 2 ส่วน คือส่วนที่มีสัญญาขายที่แน่นอนแล้ว หรือบอกเลิกไม่ได้ จำนวน 2,000 หน่วย และส่วนที่เกินกว่าปริมาณในสัญญา จำนวน 500 หน่วย จะได้มูลค่าสุทธิที่จะได้รับรวมกันดังนี้

จำนวนสินค้าคงเหลือ (หน่วย) 2,0005002,500
ราคาขายตามสัญญาซื้อขายที่แน่นอน11082 
ต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการขาย55 
มูลค่าสุทธิที่จะได้รับต่อเครื่อง10577 
มูลค่าสุทธิที่จะได้รับรวม (บาท)105 ×2,000 =210,00077 × 500 = 38,500  248,500

จะเห็นว่า มูลค่าสุทธิที่จะได้รับ เท่ากับ 248,500 บาท ต่ำกว่าราคาทุน ซึ่งเท่ากับ 250,000 บาท ดังนั้น มูลค่าสินค้าคงเหลือที่ บริษัท ต้องจิตร จำกัด จะต้องแสดงในงบแสดงฐานะการเงิน จะเท่ากับ 248,500 บาท (แสดงด้วยจำนวนที่ต่ำกว่า) และจะต้องปรับปรุงบัญชีโดยบันทึกผลขาดทุนจากการตีราคาสินค้าลดลง จำนวนเงิน 1,500 บาท