บริบทของพื้นที่กรณีศึกษาเมืองยะลา
เมืองยะลา หมายถึงเขตพื้นที่บริการของเทศบาลนครยะลา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา ซึ่งเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทย อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางทิศใต้ประมาณ 1,395 กิโลเมตร มีพื้นที่บริการประมาณ 19.4 ตารางกิโลเมตร ลักษณะภูมิประเทศมีลักษณะเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำสายบุรีและที่ราบระหว่างภูเขา ภายในเขตเทศบาลได้มีการวางระบบผังเมืองอย่างดีซึ่งเทศบาลนครยะลาได้ชื่อว่าเป็นเมืองที่มีการวางผังเมืองที่ดีและสวยงามแห่งหนึ่งของประเทศไทย ภายในเทศบาลมีถนนกว่า 400 สายตัดเชื่อมต่อกัน ในลักษณะเป็นใยแมงมุมมีวงเวียนซ้อนกัน 3 วงคล้ายกับผังเมืองของกรุงปรารีส ประเทศฝรั่งเศส ถนนทุกสายไปรวมกันที่วงเวียนหลักเมืองแบ่งพื้นที่ใช้ประโยชน์ภายในเมืองเป็นบริเวณต่าง ๆ ชัดเจน เช่น สถานศึกษา สถานที่ราชการ ย่านธุรกิจการค้า บ้านพักอาศัย และสวนสาธารณะ เป็นต้น
ทางด้านการปกครองแบ่งการปกครองออกเป็น 43 ชุมชนเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะเตง อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา มีประชากรในเขตเทศบาลประมาณ 61,000 คน ประชากรแฝงจำนวน 20,000 คน จำนวนครัวเรือน 25,983 ครัวเรือน มีรายได้เฉลี่ยตัวหัวประชากร 107,023 บาท (เทศบาลนครยะลา, ข้อมูล ณ 30 กันยายน 2566)
จากลักษณะทั่วไปของพื้นที่เขตเทศบาลนครยะลา ถือเป็นย่านการค้าสำคัญและเป็นชุมชนขนาดใหญ่ ของจังหวัดยะลา และเป็นศูนย์กลางการปกครองและการบริหารราชการของจังหวัดยะลา มีประชากรและประชากรแฝงอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น แต่จากบริบทของสถานการณ์ความไม่สงบที่เกิดขึ้นในพื้นที่ ได้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตและความปลอดภัยของประชาชนในพื้นที่ ทั้งยังส่งผลกระทบภาพรวมทางเศรษฐกิจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เกิดช่องว่างความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานของรัฐกับประชาชนที่เรื้อรังมายาวนาน ประกอบกับบริบทการทำงานของเทศบาลที่แบ่งการทำงานแบบแยกส่วนกันอย่างชัดเจน (Silo) ทำให้ข้อมูลอยู่กระจัดกระจาย เกิดความซ้ำซ้อน เกิดข้อผิดพลาด เป็นอุปสรรคในการบูรณาการจัดการข้อมูล อีกทั้งการเข้าถึงข้อมูลภาครัฐของประชาชนในเวลาที่ผ่านมามีข้อจำกัดในหลายด้าน ประชาชนไม่สามารถติดต่อเทศบาลได้ในช่วงเวลายามวิกาลหรือในช่วงวันหยุดราชการ ทำให้เกิดความล่าช้า ประชาชนไม่ได้รับบริการสาธารณะตามความต้องการได้อย่างทันท่วงที เกิดช่องว่างการเข้าถึงบริการและข้อมูล เทศบาลนครยะลาจึงได้นำนวัตกรรมดิจิทัลแฟลตฟอร์มที่บูรณาการเทคโนโลยีร่วมกันระหว่างการให้บริการอินเตอร์เน็ตพื้นฐาน Free Wifi กับเทคโนโลยีด้านการสื่อสารบนระบบ Line Official Account: Line OA ด้วยการประยุกต์ใช้ฟีเจอร์ Rich Manu บน Line OA และรวบรวมข้อมูลบนแพลตฟอร์มต่างๆเพื่อบริหารจัดการข้อมูล (Data Anaiytics) เพื่อออกแบบการให้บริการประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ประกอบกับในช่วงสถานการณ์การแพร่กระจายของโรคโควิด-19 ในช่วงตั้งแต่ปลายปี พ.ศ. 2562 จนถึงกลางปี พ.ศ. 2565 ที่ผ่านมาที่มีผู้ติดเชื้อจำนวนในพื้นที่เทศบาลนครยะลา ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของประชาชนทั่วไป กอรปกับมาตรการต่างๆ ที่ออกมา เช่น การห้ามนั่งรับประทานอาหารในร้าน การจำกัดเวลาเปิด-ปิดร้านอาหาร การปิดเมือง (Lock Down) ห้ามเดินทางออกนอกพื้นที่ เป็นต้น ซึ่งส่งผลให้ผู้ประกอบการร้านค้า ร้านอาหาร ผู้ให้บริการต่างๆ และแรงงานทั่วไปตกงาน ขาดรายได้หรือมีรายได้ลดลง ในขณะที่รายจ่ายยังคงเท่าเดิม สิ่งเหล่านี้ล้วนมีผลต่อการดำรงชีวิตเป็นอย่างมาก แต่ขณะเดียวกันก็เป็นปัจจัยหนุนสำคัญที่ทำให้ตลาดออนไลน์ (Online Market) เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากพฤติกรรมที่คุ้นชิน อาทิ การซื้อสินค้าออนไลน์ การจัดส่งอาหารแบบเดลิเวอรี่ (Food Delivery) ตามข้อมูลของ Eoromonitor International (Thailand) ระบุว่า ค่าตลาดฟุ้ดเดลิเวอรี่จะเติบโตขึ้น 2 หลักทุกปี จาก 68,000 ล้านบาท ในปี 2563 เป็น 74,000 ล้านบาทในปี 2564 และตลาดเติบโตอยู่ที่ 82,000 ล้านบาทในปี 2565 และยังคงเป็นแนวโน้มที่จะเป็นลักษณะนี้อยู่ต่อไปในอนาคต (อ้างถึงในนพพล อัคฮาด และคณะ, 2566 ค)
ต่อมาเทศบาลนครยะลาจึงได้ดำเนินการจัดทำโครงการบริหารจัดการระบบหลาดยะลา (Yala Market) ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2563 โดยมีจำนวนร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการกว่า 1,000 ร้านค้า และยอดรายการสั่งสะสมในช่วงต้นในปีงบประมาณ 2564 ได้กว่า 50,000 คำสั่ง หรือเฉลี่ยวันละกว่า 300 คำสั่งซื้อต่อวัน ส่วนผู้ให้บริการก็มีจำนวนกว่า 150 ราย ถือเป็นมิติใหม่ของการแสดงบทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาอาชีพและเศรษฐกิจของท้องถิ่น ทำให้เกิดการหมุนเวียนของเม็ดเงินในระบบเศรษฐกิจ มีการกระจายรายได้ พร้อมทั้งสามารถลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยีของประชาชนในพื้นที่เมืองยะลาได้
กระบวนการพัฒนาสู่เมืองอัจฉริยะด้านเศรษฐกิจของเทศบาลนครยะลา
ในการดำเนินงานการพัฒนาระบบจัดการหลาดยะลา (Yala Market) นั้น ฝ่ายประชาสัมพันธ์ กองยุทธศาสตร์และงบประมาณ ได้ดำเนินการจ้างทำระบบโครงการหลาดยะลา (Yala Maket) ขึ้นในปีงบประมาณ 2563 โดยการนำเทคโนโลยีการตลาดออนไลน์ (Online Marketing) เข้ามาแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ตามมาตรการสร้างระยะห่างทางสังคม (Social Distancing) เพื่อช่วยเหลือบรรดาพ่อค้าแม่ค้าผู้ประกอบอาชีพค้าขายหรืออาชีพบริการต่าง ๆ ที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่กระจายของโรคดังกล่าว ให้มีรายได้เพิ่มมากขึ้น สามารถกระตุ้นให้เกิดการหมุนเวียนของเม็ดเงินในพื้นที่และส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ประชาชน โดยเทศบาลนครยะลาอาศัยอำนาจของเทศบาลตามพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 มาตรา 16 (6) การส่งเสริม การฝึก และประกอบอาชีพ และพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2552 ที่ได้ระบุอำนาจหน้าที่ของเทศบาลตามมาตรา 57 เทศบาลนครอาจจัดทำกิจกรรมอื่น ๆ มาตรา 54 (3) บำรุงและส่งเสริมการทำมาหากินของราษฎรและระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยค่าใช้จ่ายเพื่อช่วยเหลือประชาชนตามอำนาจหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2560 หมวด 4 ข้อ 12 การให้ความช่วยเหลือประชาชนด้านการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิต ประกอบกับนโยบายของนาย พงษ์ศักดิ์ ยิ่งชนม์เจริญ นายกเทศมนตรีนครยะลาที่มุ่งฟื้นฟูเมืองยะลา และช่วยเหลือประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากสภาวะการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อโคโรนา 2019 (Covid-19) ตั้งแต่ปลายปี พ.ศ. 2562 จนถึงกลางปี พ.ศ. 2565 โดยมุ่งเน้นการขับเคลื่อนเป้าหมายดังกล่าวด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อสอดคล้องกับยุคสมัยของสิ่งที่เรียกว่ายุคพลิกผัน (Digital Disruption) อันนำไปสู่การกินดีอยู่ดีของประชาชนชาวนครยะลา
ต่อมาฝ่ายประชาสัมพันธ์ กองยุทธศาสตร์และงบประมาณ ได้ดำเนินการจ้างทำโครงการฟื้นฟูเศรษฐกิจรองรับวิถีชีวิตใหม่ (New Normal) ในปีงบประมาณ 2564 โดยการจ้างเอกชนบริหารจัดการระบบหลาดยะลา (Yala Market) ทั้งการวางแผน การวางกลยุทธ์ต่างๆ เช่น การลงโฆษณาประชาสัมพันธ์ การคิดรายการส่งเสริมการขาย การบริหารจัดการดูแลฐานลูกค้า วางช่องทางในการประชาสัมพันธ์ เป็นต้นเพื่อช่วยเหลือบรรดาพ่อค้าแม่ค้าผู้ประกอบอาชีพค้าขาย หรืออาชีพบริการต่างๆ หลังได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 (Covid-19) ซึ่งโครงการดังกล่าวได้ดำเนินการแล้วเสร็จตามขอบเขตงานและวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้เป็นอย่างดี ต่อมาในปีงบประมาณ 2565 ฝ่ายประชาสัมพันธ์ กองยุทธศาสตร์และงบประมาณ จึงขออนุมัติดำเนินโครงการจ้างบริหารจัดการระบบหลาดยะลา (Yala Market) ต่อโดยการจ้างเอกชนบริหารจัดการ ทั้งการดูแลการทำงานของระบบให้สอดคล้องกับความต้องการใช้งานของประชาชนในพื้นที่ รวมถึงอำนวยความสะดวกให้ใช้งานได้ง่ายขึ้น พร้อมทั้งการวางแผน การวางกลยุทธ์ต่างๆ อาทิ การลงโฆษณาประชาสัมพันธ์ การบริหารจัดการดูแลฐานลูกค้า เพื่อให้โครงการบรรลุผลสำเร็จซึ่งกำหนดวัตถุประสงค์ของโครงการบริหารจัดการระบบหลาดยะลา (Yala Market) ไว้ดังนี้ (อ้างถึงในนพพล อัคฮาด และคณะ, 2566 ค)
1. เพื่อบริหารจัดการระบบหลาดยะลา (Yala Market) ให้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. เพื่อช่วยเหลือผู้ประกอบการร้านค้าที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 (Covid-19)
3. เพื่อสร้างอาชีพใหม่ให้แก่ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 (Covid-19) ในพื้นที่
จากนั้น เพื่อให้การดำเนินการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล สามารถแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เป็นอุปสรรคในการทำงาน ตอบสนองต่อการใช้งานในปัจจุบัน และเป็นอีกช่องทางที่สามารถช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 (Covid-19) ในพื้นที่ ในการดำเนินการในปีงบประมาณ 2565 ตามที่เทศบาลนครยะลาได้จัดทำโครงการพัฒนาระบบหลาดยะลา (Yala Market) โดยการปรับปรุงระบบแก้ไขหน้าฟีเจอร์เพิ่มรูปแบบต่างๆ ที่จำเป็นต่อการใช้งาน ทั้งในส่วนของระบบสำหรับผู้ขาย (Seller Portal) ระบบสำหรับผู้ซื้อ (Marketplace Portal) และระบบสำหรับผู้ดูแล (Admin Panel) เพื่อรองรับผู้ใช้บริการที่เพิ่มมากขึ้น รวมถึงตอบโจทย์ของผู้ใช้งานให้ได้มากที่สุด ซึ่งการพัฒนาระบบดังกล่าวถือเป็นการพลิกโฉมระบบหลาดยะลาขึ้นอีกขั้นหนึ่งซึ่งทำให้สามารถขับเคลื่อนแพลตฟอร์มตลาดออนไลน์ (Online Marketing) ที่เป็นของท้องถิ่นให้ก้าวเข้าสู่ตลาดที่กว้างขึ้น อีกทั้งยังกระตุ้นและผลักดันให้เกิดการหมุนเวียนของเม็ดเงินในพื้นที่ อันนำไปสู่การเสริมสร้างเศรษฐกิจให้กลับมามีชีวิตชีวา พร้อมทั้งส่งเสริมในพื้นที่มีคุณภาพชีวิตที่ดีและยั่งยืนต่อไป
สำหรับประชาชนทั่วไปที่จะใช้แพลตฟอร์มตลาดออนไลน์ของระบบหลาดยะลา (Yala Market) ที่รวบรวมร้านค้าต่างๆทั่วทั้งเขตเทศบาลนครยะลา โดยประชาชนทั่วไปสามารถเลือกซื้อสินค้า อาทิ อาหารตามสั่ง ข้าวราดแกง ของสด ของแห้ง เครื่องดื่ม ขนม ของใช้ต่างๆ เครื่องสำอาง ยาสามัญประจำบ้าน หรือเครื่องแต่งกาย เป็นต้น โดยดำเนินการเพียง 4 ขั้นตอน ดังนี้ (อ้างถึงในนพพล อัคฮาด และคณะ, 2566 ค)
ขั้นตอนที่ 1 เข้าไปที่แอพพลิเคชั่นไลน์ (Line) เพื่อเพิ่มเพื่อนโดยการพิมพ์ ID Line : @yalacity
ขั้นตอนที่ 2 กดเลือก “หลาดยะลา”
ขั้นตอนที่ 3 เลือก “ซื้อสินค้า” และสั่งสินค้าตามเมนูที่สนใจ
ขั้นตอนที่ 4 ขั้นตอนการชำระเงิน ดำเนินการโดย 1) เลือกจ่ายผ่าน QR Code 2) แคปหน้าจอโทรศัพท์ และ 3) ไปที่ Mobile Banking แล้วสะแกนชำระเงิน